لیست مقالات

لیست مقالات دکتر مرتضی مجاهدی

1- مفردات دارویی موثر در درمان یبوست در طب سنتی ایران

Introduction of natural medicinal materia effective in treatment of constipation in Persian traditional medicine

یبوست از شایعترین شکایات بیماران مراجعه کننده به پزشکان در مقاطع مختلف سنی می‌باشد و در سال‌های اخیر به علت تغییرات سبک زندگی آمار آن در حال افزایش می‌باشد. هم اکنون درمان موثر و کم ضرری برای یبوست وجود ندارد. استفاده از گیاهان دارویی می‌تواند سبب کاهش هزینه سبد دارویی جامعه و بهبود وضعیت درمان بیماران گردد. منابع طب ایرانی مفردات زیادی را جهت درمان یبوست معرفی نموده‌اند که هر کدام از آن‌ها می‌تواند عنوان پژوهش‌های مرتبط جهت بررسی میزان اثر بخشی واقع شود. هدف از این مطالعه جمع آوری و دسته بندی مفردات دارویی معرفی شده از سوی منابع طب ایرانی در درمان یبوست جهت استفاده در پژوهش‌های آینده بوده است. کتب مرجع داروشناسی طب ایرانی طبق مدل ویژه‌ای بررسی و کلیه مفردات دارویی موثر بر یبوست از متون آن‌ها استخراج و نمره دهی گردید. 134 مفرده دارویی جهت درمان یبوست استخراج شد که از این میان 120 مفرده دارای منشاء گیاهی و بقیه دارای منشاء حیوانی یا معدنی بودند. بر اساس نمره کسب شده 4 مفرده در اول لیست شامل آلو، انجیر، خیار، فلوس، خیار شنبر و کدو بودند.

2-تبیین مفهوم یبوست و مقایسه علل مختلف آن در طب سنتی ایرانی و طب جدید

Explanation the definition of constipation and compare its diferent causes in Iranian traditional medicine and modern medicine

یبوست از شایعترین شکایات بیماران مراجعه کننده به پزشکان بوده و در سال‌های اخیر به علت تغییرات سبک زندگی در حال افزایش است. توجه به علل ایجاد این مشکل از مهمترین اصول تشخیص و درمان آن می‌باشد. در این مطالعه با استفاده از منابع معتبر طب ایرانی و طب رایج علل ایجاد یبوست از هر دو منظر جمع بندی گردید. از منظر پزشکی رایج درصد معدودی از علت‌های یبوست شناخته شده‌اند که جهت درمان آن‌ها برنامه مشخص وجود دارد که تشخیص و درمان به موقع برخی از آنها مانند نئوپلاسم ها ضروری است اما حدود 90 % از موارد با علت نامشخص و به عنوان یبوست عملکردی شناخته می‌شود که بخش قابل توجهی از آن‌ها از منظر طب ایرانی با علل مشخص که عمدتا شامل سوء مزاج‌ها می‌باشند قابل تشخیص و درمان می‌باشند. در صورت اثبات موارد مذکور و استاندارد سازی فرایندهای تشخیصی، استفاده از پتانسیل‌های درمانی طب ایرانی می‌تواند بهره‌وری پروتکل‌های درمانی یبوست را ارتقاء بخشد.

3-مروری بر شاخص های تعیین مزاج اولیه در طب سنّتی ایران

A Review on Identification Mizaj (Temperament) Indices in Iranian Traditional Medicine

در طب ایرانی بسیاری از دستورات حفظ سلامتی وتشخیص و درمان بر اساس مزاج افراد تعیین می‌گردد. مزاج هر فرد کیفیتی متشکل از بسیاری از خصوصیات جسمی و روحی وی می‌باشد و منابع طب سنتی ایران خصوصیات مذکور را در قالب شاخص‌های تعیین مزاج معرفی و به تشریح نحوه استدلال آن‌ها در تعیین مزاج پرداخته‌اند. مطالعه حاضر یک بررسی متون است که با هدف جمع‌بندی دیدگاه‌های منابع مهم طب سنتی ایران در مورد شاخص‌های تعیین مزاج طراحی شده است. طبق نتایج حاصله، منابع مذکور در بسیاری از شاخص‌ها و نحوه استدلال آن‌ها به مزاج اولیه اشتراک نظر داشتند و از بین آن‌ها القانون فی‌الطب بصورت مدون و به نحو جامع‌تری به این شاخص‌ها پرداخته است. عدم وجود تناقض بین شاخص‌های مطرح شده، توجه ویژه به طیف وسیع شاخص‌ها خصوصا در حالت اعتدال، توجه به برآیند شاخص‌ها جهت تعیین مزاج، از موارد مشترک بین منابع مورد مطالعه بودند. عدم اشاره مستقیم به نحوه معاینه برخی شاخص‌ها، دوره سنی که مزاج پایه باید در آن تشخیص داده شود و اولویت شاخص‌ها جهت تعیین مزاج پایه از جمله مواردی هستند که در بخش‌های مورد مطالعه از منابع مذکور بطور شفاف بیان نشده است. بصورت کاربردی می‌توان گفت هر آنچه شاخص جهت تعیین مزاج اولیه در منابع مورد مطالعه ذکر شده است در این مطالعه جمع‌آوری گردیده و استفاده از نتایج این مطالعه پژوهشگران را ازمطالعه متون بررسی شده جهت استخراج شاخص‌های تعیین مزاج بی نیاز می‌نماید.

 

4-بررسی پایایی و روایی پرسشنامه مزاج یک ابزار خود اظهاری جدید در طب ایرانی

Reliability and Validity Assessment of Mizaj Questionnaire; A Novel Self-report Scale in Iranian Traditional Medicine

پرسشنامه خود اظهاری تعیین مزاج مجاهدی اولین پرسشنامه استاندارد تعیین مزاج در طب ایرانی است که کلیه مراحل طراحی یک ابزار تشخیصی استاندارد را طی نموده است. این پرسشنامه شامل ده سؤال می‌باشد که جهت تعیین وضعیت مزاج از نظر گرمی سردی و تری خشکی توسط مجاهدی و همکاران در سال 2014  طراحی و روایی و پایایی آن بررسی شده است. در ابتدا با استفاده از منابع طب سنتی و با محوریت کتاب قانون 52گویه مرتبط با تعیین مزاج استخراج شد. پس از مراحل مختلف روایی صوری، روایی محتوا،آزمون- باز آزمون 39 گویه باقی ماند. جهت تعیین استاندارد طلایی 121 داوطلب سالم 40-20 سال توسط یک تیم 8 نفره از اساتید پیشکسوت و متخصصین طب سنتی ویزیت و 52 نفر از داوطلبان که تیم متخصصین توافق بالای 70% در تعیین مزاج ایشان داشتند انتخاب گردیدند. پرسشنامه استخراج شده از مرحله پایایی توسط 52 داوطلب منتخب که در یک مرحله به گروه‌های سرد و گرم و در مرحله دیگر به گروه های تر و خشک، تقسیم شده‌ بودند تکمیل شد. حساسیت و ویژگی تک تک سوالات محاسبه شد و سوالاتی که  شاخص یاندن بالاتر از 2/0 جهت هر کدام از معیارهای سردی گرمی یا تری خشکی داشتند انتخاب شدند. مدل رگرسیون لجستیک برای هر گروه با استفاده از باینری جداگانه به جلو گام به گام انجام شد و مدل های مختلف فرم تعیین مزاج جهت تعیین گرمی سردی و تری خشکی مزاج تعیین گردید. با استفاده از آزمون تحلیل واریانس یک راهه  و آزمون کروسکال_ والیس در حالات مختلف و همچنین با روش رسم منحنی راک، نقطه‌ی برش  مناسب با تاکید بر ویژگی بالا معین شد و حساسیت و ویژگی گروه ها و نقاط برش تعیین شده ارزیابی شد. توضیحات کامل کلیه مراحل استاندارد سازی پرسشنامه را در متن مقاله ذکر شده است.

 

 

5-سكنجبينها در طب سنتي ايران: انواع و كاربردهاي آنها

Oxymels (Sekanjabin) in Persian Medicine: Kinds and Applications

سكنجبين‌ها از اشكال مهم دارويي در طب سنتي ايران هستند كه از سركه و عسل يا شكر به عنوان اجزاي پايه و انواع اجزاي افزودني ديگر در تهيه آن استفاده مي‌شود. اين فراورده از منظر منابع طب سنتي ايران داراي كاربردهاي فراوان در حفظ سلامتی افراد و درمان بيماران است. با عنايت به تأكيد منابع طب ایرانی بر استفاده از اين فراورده و تنوع زياد اين فراورده در طب ايرانی، توجه بيشتر به آن مي‌تواند منجر به بهره مندي بيشتر جامعه از خواص درماني و حفظ سلامتي اين فراورده شود. هدف از اين مطالعه بررسي انواع مختلف سكنجبين و كاربردهاي اصلي آن در منابع طب ايرانی است.

با توجه به تأكيد منابع طب سنتي بر خواص فراوان اين فراوردة طب سنتي، پيشنهاد مي‌شود مراكز علمي مرتبط با صنايع غذايي و مراكز تحيقات باليني تحقيقات كاربردي به منظور معرفي اين نوشيدني سالم و داروي ارزشمند به جامعه و محافل علمي را جزو اولويت هاي پژوهشي خود قرار دهند.

 

6-مقایسه نظریه ارکان طب سنتی ایران و نظریه پنج عنصر طب چینی

Comparison between the “Theory of Arkan” (Four Elements)in Traditional Persian Medicine and the “Theory of Five Elements” in Traditional Chinese Medicine

طب سنتی چین و ایران دو مکتب از بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین مکاتب طب سنتی و مکمل در تاریخ می‌باشند. از آن‌جا که آینده طب را یک مکتب طب تلفیقی integrative medicineمی‌دانند، یافتن نقاط مشترک و افتراق این دو مکتب طبی، جهت ایجاد هم‌گرایی بیشتر و استفاده از تجربیات و پتانسیل‌های یکدیگر، ضروری به نظر می‌رسد. مقاله حاضر، به بررسی تئوری‌های مربوط به مبانی بنیادی این دو مکتب طبی و مقایسه آن‌ها با هم می‌پردازد. در طب ایرانی، اجسام مختلف در جهان هستی از 4 رکن یا عنصر تشکیل شده‌اند که این تعداد از منظر طب چین 5 عنصر می‌باشد. محور اصلی هر دو مکتب توجه ویژه به دو کیفیت گرمی و سردی است که در طب ایرانی با مفهوم مزاج و در طب چینی با مفاهیمی مانند یانگ و یین. با انجام پژوهش‌های دقیق‌تر در تعیین ارتباط دو مدل تشخیصی مزاج طب ایرانی و یانگ و یین طب چینی می‌توان پژوهش‌های مشترک در دو مکتب را توسعه داد و از نتایج آن به نظریه‌های تلفیقی در این زمینه دست یافت.

 

7-بررسی ارتباط مزاج گرم و سرد با علایم سندرم پیش از قاعدگی

The relationship between warm and cold temperament with symptoms of premenstrual syndrome

سندرم پیش از قاعدگی از شکایاتی است که درصد قابل توجهی از بانوان دوره باروری با آن روبرو هستند. پژوهشگران هم‌چنان دنبال روش‌های ساده و سالم برای کاهش مشکلات مربوط به این سندرم هستند. بر اساس مبانی طب ایرانی علایم سندرم پیش از قاعدگی و روش‌های بهبود آن به مزاج افراد بستگی دارد. مطالعه حاضر با هدف تعیین ارتباط مزاج گرم و سرد با علائم سندرم پیش از قاعدگی انجام شده است.

همبستگی دو گروه مزاج گرم و سرد با تک تک علایم سندرم پیش از قاعدگی با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد روی 55 خانم مبتلا به سندرم پیش از قاعدگی بررسی شد. نتایج نشان داد که در افراد دارای مزاج سرد، علایم بیشتر به صورت نفخ، تهوع، اسهال، یبوست، افزایش اشتها، فراموشی، تحریک پذیری، تمایل به تنهایی و در افراد دارای مزاج گرم، بیشتر به صورت سرگیجه، گرگرفتگی و بیش از حد حساس شدن بروز نموده است. با در نظر گرفتن این یافته‌ها می‌توان تدابیر کاهش مشکلات مذکور را با در نظر گرفتن مزاج افراد به صورت متفاوت ارایه داد و پاسخ درمانی بهتری گرفت. اثبات این نظریه نیازمند انجام مطالعات بالینی است.

 

8-تاثیر برنامه ورزشی هوازی بر شدت علایم سندرم پیش از قاعدگی در مزاج گرم و سرد

Effect of Aerobic Exercise Program on Premenstrual Syndrome in Women of Hot and Cold Temperaments

سندرم پیش از قاعدگی از شایعترین اختلالات دوران باروری بانوان است که علاوه بر هزینه های زیاد درمانی، توانمندی بانوان مبتلا را بشدت کاهش می دهد. مطالعات مختلف در مورد اثرات ورزش در کنترول این اختلال انجام شده. بر اساس مبانی طب ایرانی انتظار می‌رود ورزش درمانی در افراد سرد مزاج اثرات بیشتری در کنترول علایم داشته باشد. در این مطالعه اثرات تمرین هوازی بانوان مبتلا به سندرم پیش از قاعدگی دردو گروه مزاجی گرم و سرد بررسی شد. هر چند ورزش در هر دو مزاج سبب کاهش علایم این سندرم گردید اما بیشترین کاهش علایم در مزاج سرد دیده شد. همچنین در نوع علایمی که در هر دو مزاج گرم و سرد با ورزش کاهش می یافت با هم متفاوت و متناسب با مزاج ایشان بود که با مبانی تئوریک طب ایرانی مبنی بر تعدیل مزاج با ورزش معتدل همخوانی داشت
در صورت انجام مطالعات بیشتر و اثبات وجود تفاوت معنادار در خصوص اثر بخشی ورزش و سایر روش‌های کنترول علایم این سندرم، می توان تدابیر بهبود دهنده علایم این سندرم را مبتنی بر مزاج مبتلایان، بصورت متفاوت و کارآمد تر پیشنهاد داد. متن مقاله در مجله اسکوپوس بابل به دو زبان فارسی و انگلیسی چاپ شده است.

 

 

9-مروری بر شاخصهای تعیین مزاج دماغ در پزشکی ایرانی

The review of indeces of mizaj-e-damagh (Temperament of brain) identification in Persian medicine

در پزشكي ایراني شاخص های مربوط به مزاج دماغ(مغز) علاوه بر کاربرد اختصای در تشخیص و درمان بیماری های سر، جزو مهمترین شاخص های تعیین مزاج عام نیز می باشند. تازمان نگارش این مقاله

پژوهشی که به استانداردسازی شاخص‌های تشخیصی آن در طب ایرانی بپردازد انجام نشده است. مقاله مروری حاضر با استفاده از منابع معتبر طب ایرانی نسبت به تجمیع و دسته بندی شاخص های مربوط به مزاج دماغ و نحوه استدالال آنها اقدام نموده است. هر چند در منابع مورد مطالعه نشانه های مختلفي جهت تعیین مزاج دماغ ذکر شده ولي به نحوه بررسي دقیق و وزن آنها در تعیین مزاج اشاره نشده است. وضعیت ملمس و موی سر، وضعیت خواب و بیداری، میزان ترشحات بیني و عملكردهای رواني وجه مشترک شاخصهای مد نظر منابع مختلف در تعیین مزاج دماغ بودند. یافته های این مطالعه می تواند جهت طراحی و استاندارد سازی پرسشنامه های  تعیین مزاج دماغ مورد استفاده قرار گیرد همچنین استفاده از نتایج این مطالعه پژوهشگران علاقمند به حوزه مطالعات مزاج دماغ، تیپ های شخصیتی و روانشناختی را از مطالعه متون سنگین طب ایرانی بی نیاز می سازد. مقاله به دو زبان فارسی و انگلیسی در مجله دانشگاه علوم پزشکی بابل چاپ شده است.

 

 

10-نقش ابعاد آنتروپومتری بدن انسان در تعیین مزاج طب سنتی ایرانی

Role of Anthropometric Dimensions of Human Body in Identifying Temperament in Traditional Persian Medicine

ابعاد بدن از ثابت ترین شاخص های تعیین مزاج می باشد که تقریبا تمام منابع طب ایرانی جهت تعیین مزاج بدان اشاره نموده اند و خصوصا در تعیین مزاج جبلی می توان از آن استفاده نمود. ابعاد قفسه سینه، کف دست ها، شانه ها و سایر ابعاد از مهمترین این شاخص ها می باشند. در این مطالعه مروری سعی شده آخرین یافته های جدید در مورد علت تفاوت های ابعاد بدن بررسی شود. بر اساس یافته های این مطالعه رابطه برخی از شاخص های رطوبت و خشکی مزاج با واریانت های ژنتیکی شناخته شده، گزارش گردید.  همچنان در مطالعات میدانی انجام شده گزارش گردیده که تفاوت های نوکلئوتیدی در لوکوس های خاص ژنی می تواند سبب تفاوت های ابعاد استخوانی افراد یک نژاد شوند. در صورت اثبات رابطه معنا دار مزاج با ابعاد آنتروپومتریک در مطالعات آینده، فرضیه رابطه پلی مورفیسم ژنی مسبب تفاوت ابعاد آنتروپومتریک با مزاج تقویت می گردد. مقاله به دو زبان فارسی و انگلیسی در مجله علمی پژوهشی بابل چاپ شده است.

 

11-اهمیت زبان در طب سنتی ایران

The Significance of Tongue in Traditional Persian Medicine

خصوصیات زبان یکی از کاربردی‌ترین معیارهای تشخیص در مکاتب طبی از جمله طب ایرانی است. تبیین و استانداردسازی شاخص‌های تشخیصی زبان در طب چینی از سال ها قبل در دستور کار پژوهشگران طب سنتی چین قرار گرفته است و هم اکنون با دیجیتالیزه نمودن این شاخص‌ها و با استفاده از نرم افزار، در حوزه پژوهش و بالین استفاده فراوانی از آن می نمایند.

متاسفانه علیرغم  ادعای فراوان در مورد کاربرد شاخص‌های زبان در طب ایرانی، تاکنون پژوهشی که به استانداردسازی شاخص‌های تشخیصی آن در طب ایرانی بپردازد انجام نشده است.

در این مقاله که به دو زبان فارسی و انگلیسی در مجله دانشگاه علوم پزشکی بابل چاپ گردیده است. بعنوان اولین قدم استانداردسازی شاخص‌ها تشخیصی زبان، کلیه خصوصیات زبان مد نظر منابع مکتوب طب ایرانی و نحوه استدلال آنها در تشخیص را جمع آوری نموده است. پژوهشگران علاقمند می توانند با استفاده از یافته‌های این پژوهش جهت مراحل بعدی استاندارد سازی شاخص‌های تشخیص زبان در طب ایرانی اقدام فرمایند.

 

12-اولویت های پژوهشی در طب سنتی ایران

Research Priorities in Traditional Persian Medicine

هر گاه در محافل علمی صحبت پژوهش و نقاط  ضعف و قوت مرتبط با آن می شود تعیین اولویت های پژوهشی هر رشته مد نظر قرار می گیرد. این امر در طب سنتی ایران با توجه به نوپایی و تعداد اندک یاران دانشگاهی آن در قیاس با نیاز های پژوهشی بسیارمهمتر است. مقاله ای که تقدیم می گردد حاصل تلاشی مستمر با نظارت علمی پیشکسوتان طب سنتی ایران خصوصا استاد فرزانه مرحوم دکتر اصفهانی است که در سال 95 چاپ شد. با توجه به اینکه اولویت های مذکور همچنان در راس اولویت های پژوهشی طب سنتی می باشد، متن کامل مقاله جهت اطلاع و توجه ویژه پژوهشگران خصوصا همکاران عضو هیئت علمی و دستیاران طب ایرانی تقدیم می گردد. امید است از بیش از پیش شاهد حمایت دفتر طب ایرانی و دانشگاه های علوم پزشکی ازپژوهش های مد نظر و خصوصا عنایت ویژه پژوهشگران رشته های مختلف به اولویت های پژهشی طب سنتی ایران به تبع آن شکل گیری نظام مدون طب سنتی ایران جهت ارایه به محافل علمی داخلی و جهانی باشیم

 

 

13-مفردات موثر بر نفخ از دیدگاه طب سنتی ایرانی

Effective medical plants extracts on bloating in traditional Persian Medicine

بیماری‌های گوارشی از جمله نفخ جزو شایعترین علل مراجعه به پزشکان می‌باشد که عمده آن‌ها عملکردی بوده و درمان قطعی برای آن‌ها معرفی نشده است. درمان‌های ارایه شده در مکاتب طب سنتی از جمله طب ایرانی می‌تواند بعنوان جایگزین برخی درمان‌های مربوط به نفخ مد نظر قرار گیرد. هدف از این مطالعه استخراج مفردات موثر بر درمان نفخ از متون طب ایرانی با شیوه مشخص و کلاسه بندی شده جهت تسهیل پژوهش‌های مرتبط می‌‌باشد. پژوهش طی 10 مرحله شامل یافتن مفرده، جستجو در منابع، تهیه لیست واحد، یافتن مترادف‌ها، دسته بندی، بازبینی، خروج مفردات از ترکیبات، جمع بندی، نمره دهی و مرتب سازی انجام گردید. 302 مفرده دارویی مطرح در درمان نفخ شکم یافت شد که پس از امتیاز بندی، 40 مفرده که بالاترین امتیاز را کسب کردند در مقاله معرفی گردید. از بین گیاهان شناخته شده در بین عموم بیشترین نمره متعلق به گیاهانی چون، زنیان، سیاهدانه، انیسون، زیره و زنجبیل بود. با استفاده از نتایج این مطالعه مسیر پژوهش‌های مرتبط با نفخ و داروهای گیاهی موثر بر آن تسهیل خواهد شد و البته همکاران بالینی هم می‌توانند از نتایج این پژوهش جهت درمان بیماران اقدام نمایند؛ خصوصا با توجه به این که مستندات جدید هم اثر بخشی بسیاری از داروهای گیاهی ذکر شده را تایید نموده است.

 

14-طولانی شدن دوره ماه عسل در یک کودک مبتلا به دیابت نوع 1 با درمان های طب ایرانی یک کیس ریپورت

Extended honeymoon period in a type 1 diabetic child by Iranian traditional medicine, a case report

درمان دیابت نوع یک در کودکان بعلت نوسانات قند خون مشکل است و جامعه علمی علاقمند به استفاده از پتانسیل طب‌های مکمل در این زمینه می‌باشد. حکمای طب ایرانی این نوع دیابت را با نام ذیابیطس حار (دیابت گرم) می‌شناخته و توصیه‌هایی جهت کنترل آن ارایه داده‌اند. این مطالعه گزارشی از کنترل قند خون در یک کودک تازه مبتلا به دیابت نوع یک بمدت 12 ماه با تدابیر طب ایرانی است. یک کودک 4 ساله با یک هفته علایم پراداری و پر نوشی با قند خون ناشتا 301 و HbA1c=9,4   در بیمارستان بستری و انسولین درمانی شروع شد. با توجه به عدم کنترل قند خون والدین با رضایت شخصی از بیمارستان مرخص و به کلینیک طب ایرانی مراجعه نمودند. پس از توضیح کامل به والدین بابت لزوم انسولین درمانی در صورت بالا ماندن قند خون وی، رژیم اختصاصی دیابت گرم و گیاه درمانی شامل تدابیر غذایی سرد و تر و نیز داورهای گیاهی مانند خیسانده پره‌های چوبی وسط گردو، آلو و تمر هندی در گلاب و نیز توصیه به مصرف سنجد شروع شد. بعد یک هفته علایم برطرف شد با آزمایشات مکرر 3و 6 و 12 ماه بعد بدون تجویز انسولین قند خون ناشتا زیر 100 و HbA1c=5,8  بود. بعد از 15 ماه قند خون افزایش یافت و با تدابیر طب ایرانی کنترل نشد. بر اساس این گزارش دوره ماه عسل دیابت نوع 1 طولانی تر شد و می توان احتمال داد که تدابیر و درمان های طب ایرانی بتواند در کاهش سرعت پیشرفت یا درمان کمکی دیابت نوع 1 در کنار درمان اصلی موثر واقع شود.

 

 

15-بررسی ارتباط بین شادکامی و مزاج در طب ایرانی

An Assessment of the Correlation between Happiness and Mizaj (Temperament) of University Students in Persian Medicine

هر چند در طب ایرانی شاخص‌های فراوانی جهت تعیین مزاج برشمرده شده است ولی میزان شاخص‌های مطرح شده و وزن آن‌ها در تعیین مزاج به وضوح بیان نشده و تعیین این خصوصیات از دغدغه‌های پژوهشگران طب ایرانی می‌باشد. یکی از  شاخص‌های مهم در تعیین مزاج میزان شادکامی است. بر اساس منابع مکتوب طب ایرانی افراد گرم مزاج از نشاط بیشتری نسبت به سرد مزاجان برخوردارند. جهت اثبات این خصوصیت 610 دانشجوی دانشگاه‌های شهر تهران پرسشنامه شادکامی آکسفورد و نیز تعیین مزاج مجاهدی را تکمیل کردند و میزان شادکامی در سه گروه گرم، سرد ومعتدل بررسی گردید. بر اساس نتایج کای اسکوئر سرد مزاجان بطور معناداری نمره شادکامی کمتری نسبت به دو گروه دیگر داشتند. در حد نتایج این مطالعه بین شادکامی و مزاج رابطه معنا داری وجود دارد و این شاخص می‌تواند با اطمینان بیشتری جهت تعیین مزاج در بالین و نیز جهت طراحی پرسشنامه های استاندارد تعیین مزاج مورد استفاده قرار گیرد.

 

 

16-احتباس نفس بعنوان نوعی تنفس درمانی از منظر ابن سینا

Breath holding as a specific type of breathing training from the viewpoint of Avicenna

در سال 2017 در مقاله‌ای مطرح شده بود که حصر نفس (deep breath holding)، به عنوان روشی جدید در بیماری‌های مزمن قلبی می‌باشد. در حالی که ابن سینا حدود 1000 سال قبل حصر نفس (نگه داشتن نفس) را در درمان بیماری‌های مزمن قلبی مطرح کرده بود. در این مقاله، تعلق این ایده به ابن سینا مطرح شد. این نوع مطالعات در مورد معرفی طب ایرانی و ایده‌های ارزشمند آن که در دنیا به نام دیگران ثبت می‌شود در حوزه تاریخ پزشکی دارای اهمیت است. بسیاری از روش‌های درمانی که امروزه به عنوان ابداع دانشمندان مطرح می‌شود، سابقه‌ای طولانی در مکاتب طب سنتی و مکمل دارد. در این مطالعه slow brething training که توسط Kawecka-Jaszcz به عنوان روشی ابداعی مطرح شده است، همان حصر نفس در دیدگاه ابن سینا دانسته شده است.

 

 

 

17-مروري بر گياهان دارويي با اثر تقويت و محافظت كليوي در منابع طب سنتي ايران

Herbs from Iranian Traditional Medicine for Reinforcement of Kidney and Prevention of Renal Atrophy

اختلالات كليوي از جمله نارسايي كليه، از مشكلات شايعي هستند كه موجب بروز آسيب كلي در بدن ميشوند. به علت محدودیت‌های درمان‌های طب رايج دركنترل اين اختلالات، استفاده از پتانسیل‌های طب‌هاي سنتي و مكمل مورد توجه قرار گرفته است. در این تحقیق با استفاده از شش منبع مهم طب ایرانی از قرون مختلف 207 گیاه دارویی مورد توجه این منابع جهت درمان هزال (آتروفی) و ضعف کلیه بررسی و با طی مراحل مختلف امتیاز بندی با روش خاص، گیاهان دارویی که اجماع و تاکید بیشتری روی آن‌ها بود استخراج گردید. در نهایت 14 گياه دارويي براي درمان ضعف و 15 گياه دارويي در پيشگيري و درمان آتروفي كليه به دست آمد؛ خشخاش، كهربا و لك جزو مفردات گياهي پرتكرار در درمان ضعف و انجير، موز و فندق جزو مفردات گياهي پرتكرار براي پيشگيري و درمان آتروفي كليه ها می‌باشند. در ادامه برخی مطالعات و کارآزمایی های بالینی انجام شده بر روی گیاهان استخراج شده بررسی گردید. ليست مفردات دارويي حاصل شده در اين مطالعه مي‌تواند مبناي انجام مطالعات آزمايشگاهي و باليني براي ساخت داروهاي جديد براي پيشگيري يا درمان اختلالات كليوي از جمله نارسايي حاد يا مزمن كليه قرار گيرد.

 

 

18-ظهور گیاه لاله واژگون در منابع مکتوب طب ایرانی- یک مرور تاریخی

The Emergence of Fritillaria imperialis in Written References of Traditional Persian Medicine: a Historical Review

جهت بررسی یافته های موجود در متون طب سنتی ایرانی در این مطالعه، سعی شده است لاله سرنگون که یکی از اقسام Fritillaria بوده و در طول تاریخ طب سنتی ایران و چین مصرف موضعی در کمردردها داشته است معرفی و سیر ورود آن را در عرصه درمان، بعنوان یک موضوع تاریخ پزشکی بررسی گردد. یازده مرجع مهم طب سنتی در طول تاریخ بررسی شده و سیر ورود این مفرده به متون طب سنتی و نظرات حکمای مختلف در مورد کاربردهای آن بررسی شده است. اولین بار حکیم مومن تنکابنی این گیاه را در قرن 11 هجری جهت درمان موضعی درد کمر مطرح کرده است. در منابع طب ایرانی اشاره‌ای به مصرف خوراکی آن نشده است. یافته های جدید نیز مصرف خوراکی آن را منع کرده است. پیشنهاد می‌گردد، مطالعات آزمایشگاهی و بالینی با استفاده از فراورده های موضعی این گیاه در کمر درد ها و گرفتگی های عضلانی انجام شود.

 

 

19-بررسی توافق بین متخصصین طب ایرانی در تعیین مزاج

An Assessment of the Agreement between Persian Medicine Experts on Mizaj Identification

تعیین مزاج یکی از ضروری ترین امور مرتبط با فعالیت های پژوهشی و بالینی طب ایرانی می باشد. منابع مکتوب طب ایرانی شاخص های فراوانی را در قالب اجناس ده گانه تعیین مزاج ارایه نموده اند ولی جهت استاندارد سازی وضعیت تشخیصی این شاخص ها نیاز به توافق قابل قبول بین متخصصین طب ایرانی بعنوان استاندارد طلایی تشخیص می باشد. مطالعه حاضر به بررسی وضعیت توافق متخصصین طب ایرانی در تعیین مزاج افراد پرداخته است. سه متخصص طب ایرانی: دکتر مرتضی مجاهدی، دکتر سید علی مظفر پور و دکتر روشنک ثاقبی مزاج 150 داوطلب را با مصاحبه و معاینه از نظر گرمی سردی و تری خشکی بررسی نمودند و میزان توافق بین تشخیص های ایشان با محاسبه ضریب همبستگی درون خوشه، کاپا و اسپیرمن بررسی شد. براساس آنالیز های آماری انجام شده توافق قابل قبولی بین متخصصین طب ایرانی شرکت کننده در مطالعه جهت پژوه های مرتبط با تعیین مزاج وجود دارد. با توجه به اینکه در این مطالعه وضعیت توافق متخصصین طب ایرانی در هر کدام از شاخص های ده گانه تعیین مزاج مشخص نشده است توصیه گردیده که توافق مذکور در مطالعات آینده مورد بررسی قرار گیرد. جزئیات بیشتر را در متن مقاله مطالعه فرمایید.

 

 

 

20-بررسی اثر 8 هفته ورزش منظم هوازی بر شدت علایم سندرم پیش از قاعدگی

Study of The Effects of 8 Weeks of Regular Aerobic Exercise on The Intensity of Premenstrual Syndrome Symptoms

خلاصه:

سندرم پیش قا عدگی یکی ز مشکلات شایع خانم ها در دوران باروری است که وقت و هزینه زیادی از افراد جامعه و سرمایه های انسانی را به خود اختصاص داده است. تا کنون تدابیر پیشگیری کننده یا درمان اختصاصی برای بهبود کامل علایم این سندرم ارایه نشده است. انجام فعالیت  فیزیکی و ورزش یکی از راهکارهای کاهشی علایم این سندرم مطرح گردیده. هدف ازاین مطالعه بررسی اثر 8 هفته ورزش منظم هوازی بر روی علایم بانوان مبتلا به سندرم پیش از قاعدگی می باشد. 70 خانم های 40-20 سال شاکی از سندرم پیش از قاعدگی وارد مطالعه و بصورت تصادفی به دو گروه مداخله و کنترول تقسیم شدند. برنامه ورزشی جهت دو ماه به گروه مداخله داده شد و بصورت مستمر هر هفته انجام برنامه ورزشی و تکمیل چک لیست ها پیگیری شد. بر اساس نتیج آنالیز های انجام شده در گروه مداخله علایم فیزیکی و سایکوولوژیک سندرم پیش از قاعدگی بصورت معناداری کاهش یافت بنابر این ورزش منظم بعنوان یکی ازعوامل کاهنده نشانه های سندرم پیش از قاعدگی به مبتلایان و مطالعات بیشتر جهت شفاف شدن جزئیات تاثیر گزاری ورزش بر کاهش علایم این سندرم پیشنهاد گردد.

 

21-طراحی و اعتبار سنجی پرسشنامه تعیین مزاج در طب ایرانی

Design and Validation of Mizaj Identification Questionnaire in Persian Medicine

این پرسشنامه به پاس زحمات دستیار پرتلاش طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی بابل آقای دکتر حسین سلمان­نژاد،

پرسشنامه بیست سوالی تعیین مزاج سلمان­نژاد  20items Salmannezhad Mizaj Questionnaire(SMQ)

نام گذاری شده است و در حال حاضر دومین پرسشنامه استاندارد تعیین مزاج در طب ایرانی  است که جهت افراد 60-20  سال طراحی و کلیه مراحل اعتبارسنجی را طی نموده است. هر چند این پرسشنامه جهت تعیین بیماریهای سوء مزاجی طراحی نشده ولی با توجه به اینکه بخش عمده­ای از افراد سوء مزاج گرم در گروه مزاج گرم قرار خواهند داشت و بالعکس لذا به احتمال قوی این پرسشنامه می­تواند بین سوء مزاج­های گرم و سرد و نیز بین این گروه­ها از افراد معتدل افتراق بدهد. البته توصیه می­شود جهت مطالعات مربوط به سوءمزاج با نظر اساتید راهنما و مشاور طب ایرانی و آمار حیاتی از پرسشنامه استفاده گردد.

اگر در حساسیت و ویژگی دو پرسشنامه دقت فرمایید مشخص می گردد که نقاط برش این پرسشنامه به گونه ای تنظیم شده که می تواند کاربردی متفاوت با پرسشنامه ده گزینه این مجاهدی داشته باشد. مقاطع نمرات پرسشنامه ده سوالی مجاهدی از ویژگی خیلی بالا وحساسیت متوسط ولی مقاطع نمرات پرسشنامه بیست سوالی سلمان نژاد از حساسیت بالاتر و ویژگی پایین تر برخوردارند. در این خصوص توصیه می شود در مطالعاتی که هدف بررسی تفاوت­های شاخص­های مختلف در مزاج گرم و سرد و مقایسه آن با سایر شاخص های افراد مورد مطالعه می باشد از پرسشنامه ده سوالی مجاهدی و در مطالعات غربالگری که هدف آن صرفا تعیین میزان شیوع گروه های نه­گانه مزاجی در یک جامعه می­باشد از پرسشنامه سلمان­نژآد استفاده گردد. توضیحات بیشتر را در فایل پرسشنامه و مقاله مرتبط که تقدیم می گردد مطالعه فرمایید.

 

22-مروري بر شاخص‌هاي تعيين مزاج معده در طب سنتي ايراني

A Review of the Indices of Mizaj-e-Meda (Temperament of Stomach) identification in Persian Medicine

پزشكي ایراني مجموع خصوصیات فیزیكي، فیزیولوژیكي و رواني اختصاصي افراد تحت عنوان مزاج عام و نشانه­های اختصاصي اعضا تحت عنوان مزاج عضو شناخته می­شود. شناخت مزاج معده جهت تنظیم دستورات پیشگیری و درمان بیماری­های گوارشی هر فرد ضروری است. منابع مکتوب طب ايرانی شاخصهای فراوانی جهت تعیین مزاج سلامت و بیماری معده مطرح نموده­اند. مقاله مروری حاضر با استفاده از منابع معتبر طب ایرانی نسبت به تجمیع و دسته بندی شاخص­های مربوط به مزاج معده و نحوه استدلال آنها جهت کمک به تشخیص دقیقتر وضعیت سلامت يا بیماری معده اقدام نموده است. هر چند در منابع مورد مطالعه نشانه­های مختلفي جهت تعیین مزاج معده ذکر شده ولي به شیوه بررسي دقیق و وزن آنها در تعیین مزاج اشاره نشده بود. از مهمترين شاخصهای مورد توجه منابع در تعیین انواع مزاجهای معده چگونگی وضعیت زبان و دهان، نفخ، کیفیت مواد دفعی، سرعت عبور و انحدار مواد غذايی، ترش کردن، تمايل به خوراکی­های با طبع خاص، عطش، اشتها، آروغ، رطوبت و طعم دهان، هضم، سوزش معده، درد معده و ملمس معده می­باشد. یافته­های این مطالعه می­تواند جهت تشخیص و درمان موثرتر و حتی پیشگیری از بیماریهای معده و همچنین طراحی و اعتبار سنجی ابزار استاندارد تعیین مزاج معده استفاده گردد. همچنین استفاده از نتایج این مطالعه پژوهشگران علاقمند به حوزه مطالعات مزاج معده و بیماریهای مزاجی آن را از مطالعه متون سنگین طب ایرانی بی­نیاز می­سازد. متن مقاله به دو زبان فارسی و انگلیسی چاپ شده است.

23-رابطه گرمی و سردی مزاج با عملکرد جنسی زنان سنین باروری

The Relationship of Cold and Hot Temperaments with Sexual Function among Women of Reproductive Age

یکی از فاکتورهای مهم رضایت از کیفیت زندگی مشترک، رضایت از روابط زناشویی است. از منظر تئوری‌های طب ایرانی بین عملکرد جنسی مزاج‌های مختلف تفاوت وجود دارد که باید بدان توجه نمود. جهت اثبات این نظریه 200 خانم 40-20 سال غیر باردار پرسشنامه استاندارد تعیین مزاج مجاهدی و نیز پرسشنامه‌های استاندارد مربوط به شاخص‌های عملکرد جنسی را تکمیل و آنالیزهای آماری لازم انجام گردید. طبق نتایج این مطالعه بین گرمی مزاج و عملکرد جنسی بانوان رابطه معناداری وجود داشت. بر این اساس هر چه نمره گرمی مزاج افراد بالاتر بود نمره عملکرد جنسی آن‌ها هم بالاتر بود و از طرف دیگر سرد مزاجان میزان میل جنسی و ارضاء کمتری داشتند. بدین ترتیب سیستم های بهداشتی درمانی باید توجه بیشتری به بانوان سرد مزاج جهت ارتقاء عملکرد جنسی آن‌ها داشته باشند. اطلاعات بیشتر این مطالعه را در متن مقاله مطالعه فرمایید.

24-دیدگاه طب ایرانی در مورد چاقی و روش های درمان آن

The Viewpoint of Iranian Traditional Medicine (Persian Medicine) on Obesity And Its Treatment Method

چاقی بعنوان یکی از معظلات سلامت بشری در عصر حاضر است. اصلاح سبک زندگی و کاهش مصرف مواد غذایی مسبب چاقی درکنار افزایش حرکات ورزشی از راه‌کارهای ارزشمند کنترل وزن می باشد. هر چند درمان های دارویی در کنار اصلاح سبک زندگی در برخی بیماران مفید می‌باشد، اما با توجه به عوارض بالای برخی داروهای رایج، ترجیح درصد قابل توجهی از بیماران و پزشکان استفاده از پتانسیل های مکاتب طب مکمل می‌باشد. بر اساس نتایج این مطالعه، چاقی مد نظر طب رایج در منابع طب ایرانی تحت عنوان سمن مفرط معرفی و نشانه‌ای از غلبه اخلاط مرطوب خصوصا بلغم ذکر شده است. با توجه به این که افزایش بلغم حاصل مصرف مواد مولد بلغم یا عدم هضم مناسب غذا در دستگاه گوارش و نیز عدم نضج مواد تولیدی کبد در بدن می‌باشد، راه‌کارهای فراوانی شامل اصلاح سبک زندگی در موضوع خوردن و آشامیدن، ورزش، خواب، استحمام و سایر موارد جهت پیشگیری و درمان چاقی ارایه شده است. اثر بخشی برخی از توصیه های مذکور در پژوهش‌های اخیر ثابت شده و جزو توصیه‌های مستند طب رایج می‌باشد ولی در مورد اثر بخشی برخی توصیه‌هاT هنوز پژوهش­های لازم انجام نشده است که انجام آن­ها می‌تواند راهنمای تنظیم توصیه‌های مستند به شواهد طب ایرانی جهت پیشگیری و درمان چاقی باشد.

25-سینوزیت و درمان های آن در طب ایرانی

Sinusitis and the related remedies in Persian Medicine

سینوزیت یکی از بیماری‌های التهابی شایع است که مراقبت‌های سلامت و کیفیت زندگی بیماران را تحت تاثیر قرار می‌دهد. با توجه به هزینه‌های تشخیص و درمان و عدم پاسخ برخی بیماران به درمان‌های رایج، استفاده از طب‌های مکمل مدنظر قرار گرفته است. در این مطالعه دیدگاه‌های طب ایرانی در اتیولوژی، تشخیص و درمان‌های این بیماری با استفاده از منابع طب ایرانی مطالعه شد. همچنین مقالات مرتبط با داوری‌های مد نظر طب ایرانی در درمان سینوزیت و خواص ضد التهابی و ضد میکروبی آن‌ها و نیز کارآزمایی‌های مرتبط مورد بررسی و نتایج جمع بندی گردید. در طب ایرانی آنچه امروز به نام سینوزیت نامیده می‌شود با عنوان نزله و زکام مطرح  و عمدتا به دو گروه گرم و سرد تقسیم شده است. علایم نزله گرم با علایم رینیت آلرژیک و علایم نزله سرد با رینوسینوزیت حاد و مزمن قابل انطباق می‌باشد. جهت پیشگیری و درمان این بیماری توصیه‌های سبک زندگی و درمان‌های دارویی ارایه شده است. جهت درمان نزله سرد داروهایی مانند بابونه، اکلیل الملک، شیرین بیان، زوفا، مرزنجوش و سیاهدانه و جهت درمان نزله گرم، ماءالشعیر طبی، تخم خشخاش، نیلوفر و کدو توصیه شده است. خواص ضد التهابی و آنتی میکروبیال برخی از داروهای مد نظر بررسی شده که می‌توان به استناد آن‌ها به تجویز این داروها برای بیماران اقدام نمود. در این مقاله نسخه‌های درمانی ساده جهت درمان سیینوزیت مزمن و رینیت آلرژیک نیز ارایه شده است.

26-رابطه بین مزاج و شاخص های آن در طب ایرانی

The Relationship Between Mizaj and Its Indices in Persian Medicine

در این مطالعه 10 متخصص طب ایرانی 74 داوطلب جوان را با استفاده از معاینه و مصاحبه بر اساس تشخیص اجناس ده گانه که خصوصیات مختلف جسمی روحی و فیزیولوژیک بدن را ارزیابی می کند، تعیین مزاج نمودند.  با محاسبه ضریب کاپا و ضریب اسپیرمن، رابطه اجناس ده گانه تشخیص داده شده با مزاج تعیین شده بررسی گردید.  بر اساس نتایج مطالعه، فعل و  افعالات نفسانی، انفعال، افعال و هیات اعضا با گرمی و سردی و همچنین سحنه، ملمس و هیات اعضا با تری خشکی مزاج تعیین شده بیشترین ارتباط را نشان دادند. بر اساس نتایج این مطالعه شاخص های  مذکور می توانند جهت تعیین هر کدام از ابعاد مزاج بعنوان کرایتریاهای ماژور و سایر اجناس بعنوان کرایتریای مینور در نظر گرفته شوند. نتایج این مطالعه می‌تواند هموار کننده مسیر مطالعات آینده جهت طراحی و استاندارد­سازی ابزاری های تعیین مزاج گردد.در جلسات مطالعات مزاج: یکی از محدودیت­های این مطالعه اینست که سطح معنا داری ضرایب کاپا و اسپیرمن گرفته شده گزارش نشده است. اگر این سطح گزارش شده بود سطح اعتبار این ضرایب مشخص تر بود. همچنین هر چند رابطه شاخص ها با مزاج تعیین شده گزارش شده است ولی در خصوص وزن و جایگاه هر کدام از آن‌ها در تعیین مزاج و راه حل رفع تعارض آن‌ها در تعیین مزاج، مطلب شفافی بیان نشده است. جزئیات مطالعه را در مقاله مرور فرمایید.

27-جوارشات (هضم‌کننده‌ها) در طب ایرانی

Digesters in traditional Persian medicine

سوء هاضمه یکی از شایعترین شکایت‌های بیماران گوارشی می‌باشد که درمان قطعی در طب رایج برای آن وجود ندارد. در طب ایرانی فرمول‌های متنوعی جهت بهبود وضعیت هضم در بیماران با این نوع شکایت‌ها ارایه شده که به استناد پژوهش‌های اخیر برخی از آنها اثرات قابل توجهی در بهبود هضم دارند. جوارشات (هضم کننده‌ها) یکی از مهم‌ترین نوع از فرمول‌های دارویی کمک کننده به هضم در پزشکی ایرانی می‌باشد. بسیاری از این داورها اثرات مفید دیگری در سایر ارگان‌های بدن نیز دارند. در مقاله حاضر نکات مهمی در مورد جوارشات و گیاهان دارویی که پایه اصلی آنها می‌باشد ارایه شده است و برخی مستندات جدید دال بر اثر بخشی این گیاهان در سوء هاضمه مورد بررسی قرار گرفته‌اند. توجه بیشتر به این گروه دارو‌ها و طرح پژوهش‌های کاربردی برای بررسی بیشتر اثر بخشی آن‌ها در سوء هاضمه علمکردی، افق­های جدیدی فراروی پزشکان علاقمند به بهبود فرایند درمان بیماران مبتلا خواهد گشود.

28-یکسان سازی اصطلاحات پرکاربرد کلیات طب ایران

Toward Uniforming the Frequent Vocabulary of Basic Principles in Persian Medicine

منابع طب ایرانی در حیطه حفظ سلامتی، تشخیص و درمان بیماری‌ها، حاوی اطلاعات با ارزشی هستند که می‌توانند جهت ارتقاء سطح سلامت جامعه بکارگرفته شوند. معرفی این مکتب به محافل علمی، نیازمند بکارگیری واژه‌های یکسان از مفاهیم بنیادی آن می‌باشد. هدف مطالعه، جمع آوری اصطلاحات پرکاربرد کلیات طب ایرانی در سه قالب نگارش فارسی، معادل انگلیسی یا لاتین و نام فارسی آن با رسم الخط انگلیسی و در نهایت پیشنهاد الگوی نگارش واحد برای هر واژه می‌باشد. با استفاده از “سامانه علم سنجی اعضای هیات علمی” اسامی پژوهشگران طب ایرانی که عضو هیات علمی و دارای مدرک دکترای تخصصی(Ph.D) داروسازی یا طب ایرانی با اچ ایندکس برابر یا بالاتر از چهار بودند، استخراج و مقالات مروری این پژوهشگران در پایگاه علمی اسکوپوس جستجو، سپس واژه‌های پرکاربرد کلیات طب ایرانی از مقالات مذکور استخراج گردید. با استفاده از پنل متخصصین شامل 5 متخصص از رشته‌های داروسازی، طب ایرانی و زبان انگلیسی، مناسب ترین واژه جهت هر عنوان تعیین و در جدول نهایی وارد شد. تا زمان انجام مطالعه، 478 مقاله از 17 نفر واجد شرایط ورود به مطالعه به چاپ رسیده بود. از این میان 77 مقالات مروری طب ایرانی بود. از متن آنها تعداد 62 واژه پرکاربرد کلیات طب ایرانی استخراج و 18 واژه نیز به پیشنهاد گروه متخصصین اضافه گردید. مطالعه حاضر مجموعه نسبتا کاملی از کلمات پرکاربرد در حیطه کلیات طب ایرانی را جمع آوری و معادل سازی نموده است. امید است با استفاده هماهنگ کلیه پژوهشگران از واژه‌های یکسان، در آینده نزدیک اصطلاحات پرکاربرد طب ایرانی در سیستم کلید واژگان پایگاه‌های علمی معتبر وارد شود.

29-جایگاه نباتی انسان و حیوان از منظر اساطیر آفرینش در ایران باستان

The Vegetation Place of Human and Animals from the Perspective of the Mythology of Creation in Ancient Persia

از اواخر قرن نوزدهم، اسطوره شناسی به عنوان یکی از شاخه‌های علمی جهت شناخت عقاید، باورها و فرهنگ اقوام مختلف شناخته شد. با توجه به این که مکاتب پزشکی تمدن‌های کهن ریشه در اساطیر و اعتقادات رایج در تمدن‌های مذکور داشته‌اند، به نظر می‌رسد با بررسی اساطیر ایران باستان در حوزه خلقت انسان و سلامت بتوان اطلاعاتی از مبانی پزشکی رایج در ایران باستان استخراج نمود. در این مطالعه کتب تاریخی و طبی مربوط به ایران باستان مانند بندهش، وزیدگی‌های زادسپرم ، منابع اسطوره شناسی و مقالات منتشر شده در حوزه تاریخ ایران باستان مطالعه و مطالب مرتبط با آن‌ها استخراج گردید. بر اساس نتایج این مطالعه در بسیاری از اقوام مانند ایران باستان، اعتقاد به نباتینگی انسان و حیوان دیده می‌شود. اساطیر آفرینش، مبتنی بر تقابل نیروی خیر اهورایی و نیروی شر اهریمنی شکل می‌گیرد. در ابتدا اهورامزدا تمام کائنات از جمله آسمان، آب، زمین، گیاه، حیوان و انسان را در سلامت و کمال می‌آفریند. اهریمن به این خلایق حمله می برد که سبب حدوث بیماری و مرگ می‌گردد. اهورامزدا، به تقابل برخاسته و از اندام‌های گاو اسطوره‌ای گیاه می‌روید و همچنین از نطفه کیومرث نیز مشی و مشیانه می‌روید. با توجه به نتایج این مطالعه، از دیدگاه اساطیر ایران باستان آفرینش حیوان و انسان از بن مایه­های نباتی قابل استنباط است.

30-اثر بسته آموزش تدابیر طب ایرانی بر بهبود عملکرد جنسی زنان سرد مزاج

The effect of educational package on sexual function in cold temperament women of reproductive age

عملکرد جنسی مناسب یکی از مهمترین محورهای رضایت از زندگی مشترک بین زوجین می‌باشد. از منظر منابع طب ایرانی مزاج افراد در عملکرد جنسی آن‌ها موثر است. سردی مزاج باعت کاهش میل، توان و عملکرد جنسی می‌گردد و با اتخاذ تدابیر ویژه این مزاج می‌توان به بهبود آن کمک نمود. براساس مطالعه قبلی نویسندگان، زنان سرد مزاج از علمکرد جنسی پایین­تری برخوردار بودند. این مطالعه بصورت کارآزمایی بالینی جهت بررسی اثر توصیه‌های طب ایرانی جهت بهبود علمکرد جنسی بانوان سرد مزاج طراحی و انجام شده است. 121 خانم متاهل سن 40-20 سال در مطالعه شرکت و پرسشنامه عملکرد جنسی DASS 21 و پرسشنامه تعیین مزاج مجاهدی را تکمیل نمودند. پس از حذف افرادی که نمره مزاج بالاتر از 14 یا نمره پرسشنامه عملکرد جنسی بالای 28 یا سایر معیارهای خروج را داشتند نهایتا 80 نفر از داوطلبان سرد مزاج به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. به گروه مداخله توصیه‌های حفظ سلامتی طب ایرانی در قالب 6 جلسه آموزشی دو بار در هفته بمدت سه هفته ارایه شد. هر دو گروه یک هفته بعد از مداخله مجددا پرسشنامه عملکرد جنسی را تکمیل کردند. نتایج با آنالیز Independent t‑test, T‑pair, Mann–Whitney, Chi‑square, and Fisher’s exact test. بررسی شد.

نتیجه گیری: در گروه مداخله عملکرد جنسی بصورت معناداری نسبت به گروه کنترل بهبود یافت. توصیه میگردد مجموعه توصیه‌های طب ایرانی مخصوص مزاج سرد شامل تغذیه، ورزش و سایر تدابیر سبک زندگی جهت بهبود علمکرد جنسی زنان سرد مزاج، بدلیل سهولت دسترسی، غیر دارویی و مقرون به صرفه بودن، مورد توجه پزشکان و مراکز آموزش خانواده قرار گیرد.

 

31- ارایه مدلی بر منبای درخت تصمیم فازی جهت تشخیص مزاج در طب سنتی ایرانی

A model for temperament (Mizaj) recognition based on fuzzy decision tree in traditional Persian medicine

درخت تصميم فازي يكي از الگوريتمهاي هوشمند براي طبقه بندي دادهها است. استنتاج درخت تصميم فازي، فرآيند استفاده از نمونه هاي خاص و رسيدن به يك مدل عمومي است كه هدف آن يادگيري نحوة طبقه بندي نمونه ها است.
مواد و روشها: در اين مقاله از داده هاي مربوط به تعيين مزاج افراد براي داده كاوي و مدلسازي تشخيص مزاج استفاده شد. براي اين كار، درخت تصميم فازي با الگوريتم ID3 فازي آموزش داده شد.
يافته ها: دو درخت تصميم گيري يكي براي گرمي، سردي و ديگري براي تري، خشكي ساخته شد و قواعد توليد شده توسط پزشكان متخصص طب سنتي ايراني از نظر باليني و ميزان صحت قوانين ارزيابي شد.
نتيجه گيري:  باتوجه به اينكه، اين مطالعه جزو اولين پژوهشهاي صورت گرفته در حوزة هوشمندسازي تشخيص مزاج در طب سنتي ايراني است، با توجه به جمع بندی تیم پژوهش، یافته های حاضر بعنوان مدل مقدماتی مطرح است و کابرد بالینی جهت تعیین مزاج ندارد. البته نتايج اين پژوهش ميتواند در سطح عملياتي توسط متخصصان طب سنتي ايراني استفاده گردد و زمينة ساز پژوهشهاي ديگر با استفاده از بهينه سازي ساير الگوريتمهاي هوشمند و حتي مدل مقدماتی جهت تشخيص انواع مزاج ها با داده هاي بيشتر باشد.

 

32-بررسی رابطه پنج عامل شخصیتی و تعارضات زناشویی در بین زوجین شهر قم

Investigating the Relation between Five Personality Attributes and Marital Conflicts among Couples in Qom

این پژوهش با هدف بررسی رابطه عوامل شخصیتی و تعارضات زناشویی در بین زوجین شهر قم با روش پیمایشی انجام شده است جهت انجام پژوهش با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه با تعداد 384 نفر از بین زوجین سازگار، ناسازگار و در حال طلاق  با روش نمونه گیری خوشه ای-تصادفی و با تکنیک گلوله برفی انتخاب شدند. هر یک از آزمودنی‌ها دو پرسشنامه شخصیت شناسی کوتاه نئو (NEO)و تعارضات زناشویی  MCQ-R را تکمیل نمودند. داده‌ها با نرم‌افزار spss مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت سپس با بخش استنباطی از آزمون‌های تحلیل واریانس یک طرفه آنوا و رگرسیون ترتیبی ساده استفاده شد.

یافته‌ها نشان می‌دهد که عوامل شخصیتی در سه گروه ناسازگار سازگار و در حال طلاق با یکدیگر متفاوت است و در گروه در حال طلاق و سپس گروه ناسازگار و در آخر گروه سازگار نیز تعارضات از بیشتر به کمتر می‌باشد. در خصوص عوامل شخصیتی نیز نتایج بیانگر آن است که میزان آزرده خویی گشودگی و موافق بودن در زوجین سازگار ناسازگار و در حال طلاق با هم تفاوت دارد ولی میزان برونگرایی و باوجدان بودن در سه دسته مذکور با یکدیگر فرقی نمی‌کند و همچنین در بین ابعاد تعارضات زناشویی با روان آزرده خویی برونگرایی گشودگی موافق بودن و با وجدان بودن در برخی از ابعاد رابطه همبستگی و آماری وجود داشته و در برخی از ابعاد این رابطه وجود ندارد.

 

33-مفهوم رطوبت و انواع آن در طب سنتی ایران

The concept of wetness and its kinds in Persian medicine

واژه هاي رطب و يابس، رطوبت و يبوست از كليدواژه­هاي اصلي است كـه در تبيين كلية شاخه­هاي نظري اعم از امور طبيعيه، اسباب و علل، دلايل و علائم و شاخه­هاي عملي طب كه مربوط به پيشگيري و درمان است بكار رفته است. با وجود اهميت چنين مبحثي، بخش مجزايي كه به تبيين مفهوم
آن پرداخته باشد، در متون طب سنتي ايران وجود ندارد. هدف از انجام اين مطالعه، تبيين مفهوم رطوبت، انواع رطوبت و علائم ذكر شده براي اقسام رطوبت و نقش آن در تشخيص و درمان است.
مواد و روشها: مطالعة حاضر، يك مطالعة مروري است. در اين مطالعه كتب اصلي طب سنتي ايران با استفاده از نرم افزار جامع نور با كليد واژه­هاي تر، رطب و رطوبت بررسي شد. همچنين جهت بررسي نظرات محققين عصر حاضر در اين خصوص، موتور جستجوهاي ,Google Scholar, PubMed, Magiran, SID Iran medex,با کلید واژههاي Damp, Dampness, Humidity, Moistness, Moisture, Wet ، بررسي شد.
يافته­ ها: در متون طب سنتي ايران، رطوبت گاهي بر كيفيت و گاهي بر مادة رطب دلالت ميكند. رطوبات به­طور كلي در دو دستة رطوبات غيربدني و بدني قرار ميگيرند. رطوبات بدني را ميتوان براساس كيفيت رطوبت، ذات رطوبت، فعل رطوبت و محل آن در چهار دستة كلي قرار داد. براساس كيفيت رطوبت، فعلي كه از رطوبت مورد نظر صادر ميشود، متفاوت است.
بحث و نتيجه­ گيري: تبيين مفهوم رطوبت و شناخت انواع آن و علائم ناشي از آنها، ميتواند گامي در جهت ارتفاء سطح سلامت در كلية مراحل پيشگيري، تشخيص و درمان باشد.

 

34-اصول نوشیدن آب از منظر رازی و ابن سینا

Points of View  of Rhazes and Avicenna

با توجه به خطرات و عوارض کم نوشی (هیپوهیدراتاسیون) و نیز پرنوشی (هیپرهیدراتاسیون)، تنظیم میزان آب دریافتی هر فرد اهمیت می‌یابد. طب ایرانی بر اساس اهمیت ویژه‌ای که جهت سبک زندگی و جزئیات مربوط به خوردن و آشامیدن قایل است برای میزان، دما، شیوه و حتی زمان خوردن آب افراد با مزاج های مختلف نیز برنامه دقیق ارایه داده است. هدف از این مطالعه، مروری بر دستورات دقیق حکمای برجسته طب ایرانی در خصوص تدابیر نوشیدن آب می باشد تا بعنوان دستورات بهداشتی طب ایرانی مورد توجه پژوهشگران حوزه سلامت قرار گیرد.

 

35-بررسی رابطه مزاج و بزه کاری (مطالعه موردی شهرستان ملایر)

Assessment if the relation between Crime and Mizaj

بر اساس تفاوت‌های فردی تعریف شده در طب ایرانی که عمدتا در قالب مزاج تبیین شده است به نظر می‌رسد بین افراد مزاج‌های مختلف تفاوت در ارتکاب جرم و بزه وجود داشته باشد و به عبارت دیگر ریسک ارتکاب بزه در برخی مزاج ها بیشتر باشد. در صورت اثبات این دیدگاه رویکرد قابل توجهی در عوامل ایجاد بزه و ریسک فاکتورها و بدنبال آن راه حل­های پیشنهادی جهت کاهش آن در محافل علمی مطرح خواهد شد. هدف از مطالعه حاضر بررسی رابطه مزاج زندانیان با جرم بزه در مقایسه با افراد عادی غیر زندانی می‌باشد. 226 نفر مردان 40-20 سال در دو گروه شامل 113 نفر زندانیان محبوس در زندان با جرم بزه­کاری و 113 افراد سالم غیر زندانی وارد مطالعه شدند. پرسشنامه تعیین مزاج مجاهدی توسط مجرمانی که با محکومیت بزه اجتماعی در زندان ملایر بسر می­بردند و نیز افراد سالم مناطق مختلف شهر ملایر تکمیل گردید. با بررسی جدول آمار توصیفی فراوانی (فراوانی مطلق و فراوانی تجمعی) نُه حالت مزاجی در دو گروه مورد بررسی قرار گرفت. همچنین با استفاده از آماره کای دو و یومان ویتنی تحلیل استنباطی انجام گرفت.

نتیجه­گیری: تفاوت معناداری بین مزاج افراد بزهکار و افراد عادی وجود داشت و درصد فروانی گروه سرد و خشک در بزهکاران بصورت معناداری بالاتر از افراد عادی بود. با توجه به نتایج پژوهش حاضر به نظر می‌رسد بین مزاج افراد و احتمال ارتکاب بزه رابطه وجود داشته باشد. اثبات این احتمال نیازمند پژوهش بیشتر در سایر مناطق و با حجم نمونه بیشتر می‌باشد.

 

36-معیارهای ماژور و مینور تشخیصی سوء مزاجات کبد در طب سنتی ایران: یک مطالعه کیفی

Major and Minor Diagnostic Criteria of Liver Dystemperament in Iranian Traditional Medicine: A Qualitative Study

در طب ایرانی مفهوم مزاج و سوء مزاج عام بدن و اعضای اصلی از مهمترین مباحث مرتبط با تشخیص و درمان می‌باشند. جهت تعیین مزاج عام و نیز مزاج اعضا شاخص‌های فراوانی در منابع مذکور ارایه شده است ولی به جایگاه و وزن آن‌ها در تعیین مزاج مد نظر اشاره‌ای نشده است. هدف از این مطالعه تعیین جایگاه شاخص‌های تعیین مزاج کبد با روش بحث گروهی توسط متخصصان طب ایرانی با استفاده از مفاهیم منابع طب ایرانی در تعیین کرایتریاها ماژور و مینور تشخیص مزاج و سوء مزاجات کبد می‌باشد. در این مطالعه منابع مکتوب طب ایرانی و همچنین مقالات نوشته شده در موضوع مزاج کبد مورد مطالعه قرار گرفت. سپس با ۱۵ متخصص طب ایرانی مصاحبه نیمه ساختار یافته چهره به چهره انجام شد. داده‌ها به روش تحلیل محتوای قراردادی تحلیل شد سپس میزان اهمیت و جایگاه تشخیص هر یک از علائم به روش بحث گروهی با حضور ۱۰ تا ۱۵ نفر متخصص طب ایرانی از دانشگاه‌های مختلف ارزیابی شد. در نهایت کرایتریاهای ماژور و مینور جهت تعیین سوء مزاج های کبد استخراج شد.

 

37-مروری بر توصیه های حفظ سلامتی معده در طب سنتی ایران

A review of the recommendations for maintaining gastric health from the perspective of Persian medicine

هدف مطالعه: در طب سنتی ایرانی، پیشگیری و نیز قدم‌های اول درمان بر پایۀ اصلاح سبک زندگی است. یکی از مهمترین موارد توجه طب ایرانی، توجه به تدابیر مربوط به حفظ سلامت معده می‌باشد. هدف از این مطالعه جمع بندی نظرات منابع مکتوب طب ایرنی در خصوص دستورات و توصیه‌های حفظ سلامت معده می‌باشد تا با استفاده از نتایج این مطالعه زمینه توسعه پژوهش‌های مرتبط فراهم گردد. در این مطالعه توصیه‌های حفظ سلامتی (حفظ الصحه) معده از منابع معتبر طب سنتی جمع آوری شد. پس از جمع آوری و طبقه بندی داده‌ها، عواملی بیان شد که توجه به آن‌ها سبب حفظ سلامتی و پیشگیری از بیماری‌های معده می‌شود.

نتیجه گیری: در طب ایرانی، سلامت معده جهت حفظ سلامت کل بدن، نقش کلیدی داشته و دستورات دقیقی برای حفظ سلامت آن ارایه شده است. جویدن کافی غذا، فاصلۀ مناسب بین فعالیت بدنی و غذا، پرهیز از غذاخوردن در حالت روانی نامناسب، زمان خوردن غذا و نوشیدن آب، میزان و نوع غذا مهم ترین توصیه‌های طب سنتی ایرانی جهت حفظ سلامتی معده می‌باشد. با توجه به این که طب سنتی ایرانی نظر خاصی به معده و سلامتی آن دارد و توصیه‌های تغذیه‌ای فراوانی جهت سلامت معده ارائه کرده است که اثر بخشی برخی از آن‌ها در مطالعات اخیر اثبات و به برخی موارد مهم از منظر منابع طب ایرانی کمتر توجه شده است. یافته‌های این مطالعه می‌تواند بعنوان ایده‌های پژوهشی مراکز تحقیقات گوارش مطرح و مورد پژوهش واقع شوند. در صورت اثبات تأثیرگذاری توصیه‌های مدنظر منابع طب ایرانی در پژوهش‌های آینده امکان استفادۀ کاربردی از آن ها در نظام سلامت فراهم خواهد شد.

38-داروهای مفرح قلب و مکانیسم اثر آن ها از دیدگاه طب سنتی ایرانی

Herbal tonic (Mofarreh-e-ghalb)  Cardiotonic Medicines (Mofarrehs) and Their Mechanism of Action in Persian Medicine

داروهای مفرح قلب و مکانیسم اثر آن ها از دیدگاه طب سنتی ایرانی در این مطالعه مروری ضمن اشاره به جایگاه قلب به عنوان یک عضو رئیسه و همچنین اشاره به اینکه در طب ایرانی کتاب‌های تخصصی مانند ادویه قلبیه توسط بوعلی سینا نوشته شده است اشاره‌ای به بحث روح و مکانیسم های ایجاد نشاط از دیدگاه طب ایرانی پرداخته و همچنین مکانیسم های تخصصی بعضی از مفردات مانند دارچین گل سرخ بادرنجبویه زعفران نیلوفر سوسن سنبل و غیره را در ایجاد نشاط ذکر کرده است در این مقاله بیش از 50 مفرده به عنوان مفرده هایی که به عنوان داروی مفرح و نشاط بخش در طب ایرانی مطرح می باشند معرفی گردیده است از جمله مهمترین این مفرحات ابریشم آمل زعفران گل گاوزبان و بعضی از مواد معدنی می باشد سپس به مطالعاتی که اثرات ضد اضطراب و افسردگی اکثر داروهای مطرح شده در منابع طبیعی ایرانی را نشان میدهند پرداخته است. در ادامه به نقش تغذیه و تدابیر درمانی بعنوان اولین خط درمان طب ایرانی پرداخته و مصرف غذاهایی مانند سیب، مربای گل سرخ مربای به مربای سیب و انار را بعنوان دستورات غذایی طب ایرانی جهت پیشگیری از ایجاد افسردگی یا درمان آن ها مطرح نموده است. این مقاله در مجله دانشگاه علوم پزشکی بابل به دو زبان انگلیسی و فارسی چاپ شده و در دسترس پژوهشگران می باشد.

39-مروری بر شاخص های تعیین مزاج کبد در پزشکی ایرانی

The Review of Indices of Liver Temperament (Mizaj) in the Iranian Traditional Medicine

تعیین مزاج کبد یکی از مهمترین اصول تشخیص درمان در طب ایرانی می باشد. در متون طب سنتی ایران شاخص‌های فراوانی برای علائم مزاج و سوء مزاج کبد مطرح شده است.

مواد و روش‌ها: جهت انجام این مطالعه مروری کتب مرجع طب ایرانی مطالعه گردید همچنین با استفاده از واژگان کلیدی مرتبط با مزاج کبد و معادل های انگلسی آنها در پایگاه‌های علمی معتبر مطالب مربوط به مزاج کبد مورد بررسی و جمع‌بندی قرار گرفت. یافته‌ها: در طب ایرانی از نشانه‌های مختلفی جهت تعیین مزاج کبد استفاده می‌شود که در اصل بخشی از شاخص‌های تعیین مزاج عام می‌باشند از بین این نشانه‌ها رنگ چهره، فنوتیپ، ملمس ناحیه کبد و کل بدن، هیئت بنیه و شاخص‌های نبض و وضعیت عروق انفعال بدن نسبت غذا و آب و هوا چگونگی افعال عمومی و علائم گوارشی نظیر تولید اخلاط کیفیت مدفوع و ادرار چگونگی هضم و میزان عطش اشتها میزان موی کل بدن موی روی شکم از اهمیت بیشتری برخوردارند.

نتیجه‌گیری: در منابع طب سنتی ایران به طور کامل شاخص‌های تشخیص مزاج و سوء مزاجات کبد مطرح شده است اما اشاره‌ای به اهمیت تشخیصی هر یک از شاخص‌ها نشده است با توجه به یافته‌های این پژوهش انجام مطالعات بالینی بیشتر جهت تعیین میزان اهمیت تشخیصی هر یک از علائم و همچنین طراحی و اعتبارسنجی ابزار تشخیصی تعیین مزاج کبد پیشنهاد می‌گردد.

40-داروهای کاهنده اشتها از منظر ابن سینا و عقیلی در طب ایرانی

Appetite Reducing Herbal Drugs from the Perspective of Avicenna and Aghili in Iranian Traditional Medicine (Persian medicine)

افزایش چاقی یکی از معضلات جامعه امروز می‌باشد. یکی از مشکلات عدم کنترل وزن افراد، اشتهای زیاد و عدم کنترل کاهش مصرف مواد غذایی می‌باشد. داروهای شیمیایی کاهنده اشتها که در حال حاضر استفاده می‌شوند در مواردی دارای  عوارض جانبی فراوان یا اثر درمانی کمی هستند لذا مردم علاقمند به استفاده از داروهای گیاهی می‌باشند.

در این مطالعه با استفاده از منابع طب ایرانی داروهای گیاهی با اثر کاهنده اشتها استخراج گردید. سپس با استفاده از پایگاه‌های علمی، مطالعات انجام شده در مورد خواص داروهای مد نظر جستجو و نتایج جمع آوری شد.

در منابع مورد مطالعه زعفران، انجیر، کنجد، دانه بنه (Pistacia atlantica Desf)، تخم خرفه، کافور، کدو، مهر سلیمان، روغن کرچک و تخم خشخاش بعنوان غذاها و داروهای کاهنده اشتها مطرح شده‌اند که از این میان مطالعات اخیر در مورد زعفران نیز موید اثر کاهنده اشتهای آن می‌باشد ولی در مورد اثر کاهنده اشتهای سایر داروهای گیاهی هنوز مطالعه‌ای انجام نشده است. با توجه به نیاز روز افزون جامعه در استفاده از داروهای سالم کاهنده اشتها جهت کنترل وزن پیشنهاد می‌گردد در مطالعات بالینی، اثرات کاهنده اشتهای داروهای معرفی شده بررسی گردد تا در صورت اثبات بتوانند بعنوان داروهای با اثرات تایید شده کاهنده اشتها به جامعه پزشکی معرفی گردند.

41-پیشرفت‌ها و چالش‌ها در سیستم اطلاعات طب سنتی

Progresses and challenges in the traditional medicine information system: A systematic review

سیستم اطلاعات طب سنتی زیر ساختاری برای کاربرد­ هدفمند فناوری در ­ثبت اطلاعات و پشتیبانی از تصمیمات­ در طب سنتی است. داده­های بالینی طب سنتی در مقایسه با طب رایج، دارای محتوای اطلاعاتی متمایز و قابل توجهی از علائم و نشانه­های بیماری، تشخیص و درمان است. از این رو سیستم اطلاعات ساختارمند با مستندسازی داده های طب سنتی، از دوباره­کاری، ناهماهنگی، گزارش­های ناسازگار جلوگیری کرده و امکان تحلیل داده و یادگیری از اطلاعات موجود را فراهم می­کند. علی رغم توجه فوق العاده ای که برای استفاده از طب سنتی در سراسر جهان می شود، اما متاسفانه چالش های عمده­ای در این حوزه وجود دارد. از مهمترین آن می توان به نداشتن استاندارد مرجع، برای تعیین مقدار مشخص مصرف داروهای گیاهی برای بیماران، فقدان دستورالعمل­های تضمین کیفیت، عدم ارزیابی ایمنی و همچنین سیستم مدیریت اطلاعات بیمار، اشاره کرد. در بسیاری از کشورها، داروهای گیاهی تحت پوشش بیمه سلامت نیستند و عموما این باور تلقی می­شود که داروهای گیاهی هیچ گونه عوارض جانبی ندارند، در حالی که استفاده غیرمنطقی این داروها می­تواند منجر به مشکلات عدیده­ای می­شود که بر پیشرفت درمان بیمار تاثیر می­گذارد. سیستم اطلاعات طب سنتی زیرساختی برای مدیریت خدمات سلامت در حوزه طب سنتی است و پیامدهایی نظیر ارتقاء کیفیت مراقبت و کاهش هزینه را خواهد داشت. هدف این مطالعه بررسی ویژگیهای سیستم اطلاعات طب سنتی در سایر کشورها، شناسایی نقاط پیشرفت و چالش­های این حوزه در تعیین ویژگی های سیستم اطلاعات طب ایرانی و طراحی و پیاده­سازی نمونه اولیه از سیستم اطلاعات طب ایرانی بود. که برای متخصصان طب ایرانی و داروسازان طب ایرانی کاربرد داشته باشد. مقالات 17 سال اخیر مرتبطT به صورت نظام­مند جستجو شده و از جنبه­های مختلف مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته­های حاصل از شناسایی ویژگی­های سیستم اطلاعات طب سنتی در سایر کشورها نشان داد، بیشترین پیشرفت سیستم اطلاعات در ابعاد طراحی و توسعه پایگاه داده طب سنتی، استانداردسازی جهانی طب سنتی، توسعه انبار داده بالینی در طب سنتی برای کشف دانش و پشتیبانی تصمیم گیری پزشکی، ابزارهای کاوش برای مدرنیزه کردن طب سنتی و کاربرد فناوری اطلاعات در طب سنتی بود و از  مهمترین چالش­ها در این حوزه می توان به فقدان پروتکل­های طبابت در طب سنتی، لزوم واژه شناسی واحد جهانی، لزوم انتولوژی پزشکی  و زبان واحد طب سنتی  و نهایاتا ضرورت توجه ویژه به کیفیت داده اشاره کرد.

42-درمان بیماران با سوءهاضمه عملکردی با استفاده از عصاره هیدروالکلی سنبل الطیب یک مطالعه کیس سری

Treatment of Patients with Refractory Functional Dyspepsia Using Nardostachys jatamansi Hydroalcoholic Extract A Case Series

در این مقاله اثر مصرف سنبل الطیب هندی(Nardostachys jatamansi) بر سوء هاضمه عملکردی بر 16 بیمار گزارش شد. بیماران کپسول حاوی عصاره سنبل الطیب را نیم ساعت قبل از هر وعده غذایی بمدت 30 روز دریافت کردند. با استفاده از پرسشنامه استاندارد Gastrointestinal Symptom Rating Scale (GSRS) وضعیت سوء هاضمه بیماران قبل و بعد از مداخله ارزیابی شد و حد اقل 50 درصد از شکایات بیماران بهبود یافت. در انتها توصیه به انجام کارآزمایی بالینی شده است. جزئیات بیشتر مطالعه را در مقاله مربوط مرور نمایید.

43-مقایسه مزاج مبتلایان به دیابت تیپ 1 با افراد سالم یک مطالعه مورد شاهدی

Comparing Mizaj (temperament) in type 1diabetes mellitus and healthy controls A case–control study

هدف مطالعه: دیابت در طب ایرانی بر اساس مزاج افراد به دو گروه گرم و سرد تقسیم می‌گردد و بر این اساس تدابیر درمانی آن متفاوت می‌باشد. در صورت اثبات وجود چنین تقسیم بندی می‌توان اثرات تدابیر و درمان‌های طب ایرانی بر اساس مزاج بیماری دیابت را مورد ارزیابی قرار داد. این مطالعه با هدف بررسی مزاج افرادی که اخیرا تشخیص دیابت نوع 1 داشته‌اند با افراد سالم و مبتلایان مزمن طراحی و انجام شده است. جهت انجام این مطالعه، 148 داوطلب بر اساس معیارهای ورود و خروج به سه گروه شامل 1-کودکان مبتلا به دیابت نوع 1 با زیر یکسال تشخیص، 2- کودکان بالای 5 سال تشخیص دیابت نوع 1 و 3- کودکان سالم تقسیم و همگی پرسشنامه تعیین مزاج مجاهدی را تکمیل نمودند. میانگین نمرات گرمی سردی و نیز تری خشکی هر سه گروه با هم مقایسه شد.

نتیجه گیری: نتایج نشان داد که میانگین نمره گرمی و نیز خشکی کودکان تازه مبتلا بالاتر از دو گروه دیگر بود. بر اساس نقطه برش مشخص شده این احتمال وجود دارد که نقطه برش بالای 5/18 در نمره گرمی سردی مزاج بعنوان یک ریسک ابتلا به دیابت نوع 1 مطرح باشد که اثبات آن نیاز به پژهش بیشتر دارد. همچنین پیشنهاد می‌گردد اثرات تدابیر طب ایرانی ویژه دیابت گرم در کودکان تازه مبتلا به دیابت نوع 1 در کنترل قند خون و کاهش نیاز به انسولین یا کمک به تثبیت قند خون در پژوهش‌های آینده مورد بررسی قرار گیرد. اطلاعات کامل تر این پژوهش را در متن اصلی مقاله مطالعه فرمایید.

44-اثر روغن مرزنجوش بر رینوسینوزیت مزمن یک کارآزمایی تصادفی شده دو سو کور

Effect of oregano oil  Origanum Vulgare on chronic rhinosinusitis A randomized, double-blind clinical trial

در این مطالعه کارآزمایی بالینی دو سو کور تصادفی شده اثر روغن مرزنجوش بر رینو سینوزیت مزمن در مقایسه با پلاسبو بررسی گردید. 74  بیمار مبتلا به سینوزیت مزمن در مطالعه شرکت کردند و به سه گروه تقسیم شدند گروه اول  روغن مرزنجوش و گروه دوم فلوتیگازون و گروه سوم فقط روغن کنجدکه روغن پایه محسوب می شود بصورت اسپری نازال دریافت نمودند.  قبل از مداخله و در طول 4 هفته مداخله  وضعیت شدت سینوزیت بر اساس استاندارد SNOT-22 scores بررسی شد. بر اساس آنالیز های انجام شده تفاوت تغییرات اسکور شدت سینوزیت در گروه مداخله نسبت به دو گروه دیگر معناد ار بود.

45-ارزیابی مطالعات انجام شده روی مزاج در طب ایرانی

Assessment the studies on the concept of Mizaj(temperament) in Persian Medicine

مقدمه: مزاج یک مفهوم اصلی در طب ایرانی است که بر اساس آن نسخه های درمانی و پیشگیرانه ارایه می شود. در این مطالعه، مقالات منتشر شده در موضوع مفهوم مزاج بررسی شد.

روش: منابع الکترونیکی معتبر شامل Pubmed، Scopus، Cochrane Library و web-of-science

با کلمات کلیدی مرتبط بررس شد. نتایج جستجو محدود به مقالات انگلیسی منتشر شده در سال‌های 1995-2017 بود. مقالات که در آن مزاج جنبه روانکاوی داشت یا مبتنی بر طب آیورودا یا چینی/کره ای بود حذف شدند. تیمی متشکل از چهار متخصص طب ایرانی روش و نتایج را ارزیابی کردند.

یافته ها: از مجموع 32 مقاله منتشر شده در این زمینه، 14 مقاله مروری، و  مقاله مطالعه حیوانی بود.

14 مقاله مطالعه انسانی و 2 مورد نظرسنجی برای طراحی پرسشنامه ارزیابی مزاج افراد بود. بیشتر مطالعات مروری فقط نسخه‌های جدید متون کهن فارسی ترجمه شده به انگلیسی بودند و نوآوری‌ها در این زمینه کم بود. مطالعات حیوانی و نیز مطالعات مربوط به طراحی پرسشنامه نیز محدود بود.

در برخی از مطالعات انسانی، استفاده از پرسشنامه های استاندارد یا روش مشخص در ارزیابی مزاج گزارش نشده بود.

نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد در چند سال گذشته مطالعات با تمرکز بر موضوع  مزاج‌ افزایش یافته اما بعنوان یک اشکال و محدودیت اساسی در مطالعات انسانی از روش استانداردی برای ارزیابی مزاج استفاده نشده است، همچنین برخی ازآنها نتوانستند به مفهوم اصلی مزاج در طب ایرانی بپردازند و به تقسیم بندی های غیر علمی از جمله تقسیم کل داوطلبان به 4 گروه غلبه اخلاط بدون در نظر گرفتن مزاج معتدل پرداخته اند.  توجه ویژه به 9 گروه دسته بندی مزاج بر اساس منابع مکتوب طب ایرانی و توجه خاص به طراحی و استاندارد سازی ابزارهای تشخیص مزاج جهت توسعه علمی مطالعات راهبردی مزاج توصیه می گردد.

46-مدیریت اختلال آروغ، مروری بر نظرات ابن سینا در مقایسه با طب مدرن

Approach to “Belching Disorder”: A Review of Avicenna’s Point of View in Comparison With Modern Medicine

آروغ زدن بیش از حد یک شکایت رایج است که ممکن است به تنهایی یا همراه با سایر بیماری ها مانند سوء هاضمه و ریفلاکس، تأثیرات نامطلوبی بر زندگی اجتماعی بیماران داشته باشد. با توجه به عدم وجود شواهد کافی در مورد درمان موفق این اختلال، مطالعه حاضر به بررسی دیدگاه های پزشکی ابن سینا جهت یافتن راه حل بهتر در این زمینه پرداخته است.

روش‌ها: در این مطالعه مروری با جستجوی کلمه آروغ زدن و عبارت معادل آن یعنی eructation در

پایگاه‌های اطلاعاتی مانند Google scholar و Pub Med و مترادف آن‌ها در طب سنتی ایران «جشا» در کتاب قانون ابن سینا کلیه مطالب مربوط به آروغ، علل و راهکارهای پیشگیری و درمان آن استخراج شد.

يافته ها: تعريف آروغ زدن در طب جديد همانند جشا بود ولي طبقه بندي و درمان آن تفاوت هایی دارد. در طب رایج آروغ بیش از حد بر اساس منبع آن به دو دسته معده و فوق معده تقسیم می گردد. از منظر ابن سینا  آروغ بر اساس بوی آن به سه دسته تقسیم می گردد. همچنین سه رویکرد اصلی را برای درمان آن توصیه کرد که شامل اصلاح سبک زندگی، داروهای گیاهی و مداخلات دستی می باشد.

نتیجه گیری: به طور کلی با توجه به عدم درمان موثر برای آروغ زدن بیش از حد، انجام پژوهش خصوصا کارآزمایی های بالینی در خصوص راهکارهای ارایه شده توسط ابن سینا جهت ارائه روش های موثر در کترل این مشکل پیشنهاد می گردد.

47-تحلیل مفهوم عطش به عنوان یک علامت تشخیصی و علل آن از دیدگاه طب ایرانی: یک مطالعه به روش هیبرید

Concept Analysis of Thirst as a Symptom and Its Causes From the Perspective of Iranian Traditional Medicine: A Hybrid Model Study

تشنگی عینی (عطش) یکی از علائم تشخیصی بیماری ها از دیدگاه طب سنتی ایران است. هدف از این مطالعه ارائه یک تعریف عملکردی برای مفهوم تشنگی و علل آن از منظر طب ایرانی می باشد.

روش‌: در این مطالعه از تحلیل مفهومی (مدل ترکیبی) استفاده شد که دارای سه فاز است. در مرحله نظری، مطالب مرتبط با تعریف تشنگی و علل آن در کتب طب ایرانی جستجو  و  یک تعریف موثر از تشنگی ارائه شد.

مصاحبه نیمه ساختاریافته 16 متخصص ITM. در مرحله نهایی (تحلیلی)، نتایج این دو مراحل قبلی برای ارائه تعریف نهایی تشنگی با یکدیگر مقایسه شدند. نتایج تشنگی به عنوان نیاز به آب و هر غذایی که سرد و مرطوب باشد و افزایش و7 کاهش تشنگی نشانه بیماری است. برای بررسی آن باید به تغییر در آن توجه کرد درجه تشنگی و مقدار آب مصرفی یا غذاهای سرد/تر. مهم است که بین نوشیدن آب به عنوان توصیه شده، نوشیدن آب به عنوان عادت، یا نوشیدن آب به دلیل خشکی تفاوت قائل شوید. دهان با تشنگی برای تشخیص اندام های درگیر می توان از ویژگی های مختلف تشنگی استفاده کرد. نتیجه گیری در این مطالعه با استفاده از روش تحلیل مفهومی، یک تعریف تابعی از تشنگی به عنوان علامت ارائه شد و علل آن بررسی شد. تعداد کم مطالعات در مورد تشنگی و کمبود دسترسی به برخی از متخصصان ITM از محدودیت های مطالعه ما بود. بررسی شیوع تشنگی در ثبت اختراعات و ارتباط آن با بد مزاجی در مطالعات آتی توصیه می شود.

48-بررسی سوء مزاج گرم و سرد رحم در طب ایرانی یک مطالعه کیفی

Evaluation of Uterine Warm and Cold Distemperament (Su-e Mizaj) in Persian Medicine: A Qualitative Study

در طب ایرانی همراستا با اهمیت مزاج عام و خصوصیات سلامت و بیماری  مزاجی،  وضعیت مزاج اعضا نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. در این خصوص مزاج اعضای اصلی شامل مغز، قلب، کبد،  و نیز سایر اعضای مهم مانند رحم، کلیه ها و معده و نیز بیماری های مزاجی آنها در مدیریت سلامت بیماران بسیار مهم است. در این خصوص انواع بیماریها مزاجی جهت اندامهم هایی ماند رحم مطرح شده است که هر کدام علایم و نشانه های خاص خود و درمان های اختصاصی خود را دارند.

مواد و روش ها: این مطالعه کیفی تحلیل مفهومی به منظور جمع آوری و طبقه بندی علائم رحم انجام شد.

در مرحله نظری، منابع طب ایرانی بررسی شد و سپس با متخصصان طب ایرانی و بیماران مبتلا به اختلال مزاج رحمی مصاحبه شد. پس از تشکیل چندین جلسه تخصص با حضور پژوهشگران و متخصصین و با توجه به تمامی یافته های سه محور منابع طب ایرانی ، مصاحبه متخصصین و مصاحبه با بیماران پروتکل تشخیص بسوء مزاج گرم و سرد رحم ارائه شد.

یافته‌ها: علائم و نشانه‌های مزاج رحمی در 5 دسته کلی طبقه‌بندی شد.

ویژگی های خون دوره قاعدگی (حجم، قوام، رنگ، بو، دما و سرعت خروج)، ترشحات رحم، موهای ناحیه تناسلی سایر ویژگی های مربوط به دستگاه تناسلی زنان و علائم عمومی. در نهایت،  معیارهای تشخیصی اصلی و جزئی برای اختلالات مزاج رحمی استخراج شد.

نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر می تواند مبنای مناسبی برای طراحی و استانداردسازی ابزارهای تشخیص اختلالات مزاجی رحم و بیماری های مرتبط قرار گیرد.

49-پیش بینی تاب آوری بر اساس مزاج با نقش تعدیلگری جنسیت

Predicting Resilience According to Mizaj with Moderating Role of Gender

تاب­آوری، توانایی انسان در مقابله با شرایط پرخطر واسترس زاست، اما همه افراد به طور یکسان تاب آور نیستند. به دلیل ماهیت استرس زا بودن حرفه پرستاران، تاب­آوری کیفیتی ضروری برای پرستاران است. پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش مزاج در پیش بینی تاب آوری، با توجه به نقش تعدیلگر جنسیت در بین پرستاران انجام شد.

روش: در این پژوهش، توصیفی که از نوع همبستگی می­باشد. مشارکت کنندگان شامل پرستاران بخشهای مختلف بیمارستان امام (ع) شهرستان کرمانشاه بودند که با استفاده از روش نمونه­گیری تصادفی ساده و فرمول کوکران تعداد 561 نفر ( 501زن و 65 مرد)  انتخاب شدند. در جمع­آوری داده­ها از پرسشنامه استاندارد تعیین مزاج سلمان­نژاد و پرسشنامه تاب آوری کانر-دیویدسون (CD-RISC ) و برای تحلیل داده­ها از آزمون تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شده است.
یافته­ها: یافته ­های بدست­ آمده از این پژوهش، نشان میدهد که گرمی مزاج پرستاران، تاب آوری آنان را افزایش و سردی مزاج این میزان را کاهش میدهد و خشکی مزاج پرستاران، میزان تاب آوری را کاهش و تری مزاج پرستاران موجب افزایش تاب آوری میشود. همچنین تعدیل کنندگی جنسیت در رابطه بین تابآوری و مزاج مورد تأیید قرار گرفت. بدین معنا که تأثیر مزاج بر تابآوری پرستاران، در زنان و مردان متفاوت است.
نتیجه­ گیری: مزاج پرستاران نقش مهمی در میزان تاب­آوری آنها دارد و یافته­های پژوهش این رابطه را تأیید میکند. پیشنهاد میشود که برای جذب و استخدام پرستاران سنجشی در بخش مدیریت منابع انسانی بیمارستانها در مورد تعیین مزاج آنان صورت گیرد و پرستارانی که مزاج متناسب با شغل استرسزای پرستاری دارند، انتخاب شوند.

50-سوء مزاج معده در طب سنتی ایران

Gastric Dystemperament (Sue-Mizaj) in Iranian Traditional Medicine

هدف از این مطالعه مروری کیفی ، استخراج و جمع آوری شاخص‌های تشخیص سوء مزاج معده از منابع معتبر طب ایرانی برای کمک به تشخیص بهتر و درمان بیماری های معده با استفاده اطز ظرفیت های طب ایراین می باشد.

روش: تعاریف و علائم اختلال مزاج معده از منابع معتبر طب ایرانی شامل کامل الصناعه الطبیه، طب اکبری، اکسیر اعظم، القانون فی الطب، منصوری فی الطب، الحاوی، ذخیر خوارزمشاهی، هدایت المتعلمین فی الطب، فردوس الحکمه فی الطب، شرح القرشی القانون، شرح اسباب و العلامات استخراج و دسته بندی گردید.

یافته‌ها: مهم‌ترین شاخص های سوء مزاج معده شامل: اختلال هضم، تشنگی، اشتها، آروغ زدن، نفخ، زمان تخلیه معده، سوزش معده، رفلاکس، درد معده، تأثیر کیفیت غذا (سرما، گرما، مرطوب، خشکی)، رطوبت و طعم دهان، وضعیت زبان و دهان، کیفیت مواد زائد بدن (ادرار، مدفوع)، و لمس معده

بو.د که هر کدام از شاخص های  بر اساس انواع سوء مزاج های معده از نظر سردی گرمی تری و خشکی یا غلبه اخلاط جایگاه خاص خود را دارند. شاخص های هر سوء مزاج به تفکیک در جدول مشخصی در متن مقاله ارایه شده است. یافته های این مطالعه می تواند جهت انجام پژوهش های مرتبط با بیماری های معده خصوصا بیماری های مرتبط با سوئ مزاج های معده و نیز استاندارد سازی ابزارهای تشخیص سوء مزاج های معده بکارگرفته شود و پژوهشگران را از جستجوی پر زحمت و وقت گیر درمنایبع طب ایرانی بی نیاز سازد.

51-بهينه سازي درخت تصميم گيري فازي با استفاده از الگوريتم ژنتيك به منظور تشخيص مزاج در طب سنتي ايران

Fuzzy decision tree optimization by genetic algorithm for Mizaj (Temperament) detection in Traditional Persian Medicine

بسياري از دستورات حفظ سلامتي، تشخيص و درمان بيماريها برمبناي دانش شناخت مزاج ارایه می شود. با توجه به اینکه مزاج تعیین شدة هر فرد با ديگران متفاوت است. كشف و شناخت شيوه هاي استاندارد تعيين مزاج از مهمترين اولويتهاي پژوهشي در طب ايراني است.
در اين پژوهش از درخت تصميم فازي براي طبقه بندي داده ها و الگوريتم ژنتيك براي بهينه سازي ويژگيهاي لازم براي تشخيص مزاج استفاده شده است.
روش: از دو مجموعه داده با 52نمونه و 221نمونه استفاده شد. براي هر دو مجموعة داده، شناخت داده و مدلسازي تشخيص مزاج بر مبناي درخت تصميم گيري فازي با الگوريتم ژنتيك انجام شد. براي اين كار ابتدا زيرمجموعه اي از ويژگيها با استفاده از الگوريتم ژنتيك انتخاب و سپس درخت تصميم گيري فازي به منظور ساخت قوانين استفاده شد.
يافته ها: براي هر مجموعة داده دو درخت تصميمگيري براي گرمي/سردي و تري/خشكي ساخته و قواعد توليد شده توسط پزشك متخصص طب ايراني ارزيابي شد. نتايج نشان داد قوانين صحيح توليد شده در مجموعة داده دوم براي مزاج گرم/سرد برابر با 44درصد و مزاج تر/خشك برابر با 33درصد بود. در مجموعة دادة اول قوانين صحيح توليد شده توسط درخت تصميم فازي با الگوريتم ژنتيك براي مزاج تر/خشك برابر با 9/5درصد بود.
نتيجه گيري: مقايسة نتايج با پژوهش انجام شدة قبلي، نشان ميدهد كه استفاده از الگوريتم ژنتيك و انتخاب زيرمجموعهاي از ويژگيها، حجم محاسباتي و اندازة درخت را كاهش ميدهد و نتايج بهينه تري حاصل ميشود و درصد خطاهاي رخ داده هم كاهش مييابد. هر چند ، در حال حاضر نتايج حاصل از اين پژوهش كاربردي نيست ولي ميتواند شروعي براي پژوهشهاي بعدي در زمينة بهينه سازي الگوريتمهاي هوشمند براي تشخيص مزاج باشد.

52-شاخص های تشخیصی زبان در طب ایرانی و طب چینی

Diagnostic Properties and Significance of Tongue in Persian Medicine and Chinese Medicine

در این مطالعه مروری،  کلیه شاخص های مربوط به زبان که جهت تشخیص های مختلف در طب ایرانی بکار می روند از متون طب ایرانی استخراج شد  و همچنین متناظر شاخص های مذکور در طب چیینی نیز بررسی و مقایسه ای در این زمینه انجام شده است. نکته مهم این مطالعه اینست که در طب ایرانی بزرگی زبان و رطوبت آن و بار زیاد آن نشانه هایی از سردی و رطوبت و غلبه بلغم است که در طب چینی نیز متناظر همین یافته ها و استدلالات برای زبان وجود دارد. ازسوی دیگر غلبه قرمزی و خشکی زبانی نشانه هایی از حرارت در طب ایرانی است که متناظر همین استلالات در طب چینی وجود دارد. در مجموع شاخص های زبان کاربرد فراوانی در تشخیص های مد نظر طب ایرانی و چینی دارد و در موارد قابل توجهی وجه اشتراک فراوان بین این دو مکتب در استفاده از شاخص های تشخیصی زبان وجود دارد.

53-نقش درمان های گیاهی در کیفیت مراقبت های بهداشتی و چالش های مرتبط

The role of herbal medicines in health care quality and the related challenges

در این مطالعه  بیان شده است که  کیفیت کنترل و ایمنی دو اصل اساسی هستند که باید در فرآیند تولید داروهای گیاهی در نظر گرفته شوند. این مطالعه مروری با هدف بررسی وضعیت سایر کشورها نسبت به ایران از نظر رعایت اصول ایمنی، کنترل کیفیت و رعایت استاندارد استفاده از داروهای گیاهی انجام شد در این بررسی سیستماتیک، با استفاده از عبارات “کیفیت مراقبت های بهداشتی” و “چالش های استفاده از داروهای گیاهی” مقالات منتشر شده بین سال های 2000 و 2019. از پایگاه های اطلاعاتی Science” و “PubMed” استخراج  شد. از 1532 مقاله بازیابی شده، 27 مقاله با برآورد ضریب کاپا کوهن 0.81 تایید شد و وارد مطالعه شد. در تجزیه و تحلیل، یافته های اصلی مقالات به صورت موضوعی در هفت زیرمجموعه شامل: استانداردهای مرجع در طب گیاهی، مقررات مربوط به فرآورده های دارویی گیاهی، ارزیابی سمیت محصولات گیاهی، کنترل کیفیت داروهای گیاهی، اثربخشی، اثرات نامطلوب داروهای گیاهی و ایمنی و  تداخلات دارویی. طبقه بندی شدند. با توجه به اهمیت اثرات داروهای گیاهی در مورد کیفیت مراقبت های بهداشتی، تدوین دستورالعمل های مربوط به استفاده صحیح از این داروها ضروری است.

چالش اصلی اکثر مصرف کنندگان داروهای گیاهی اطمینان از استفاده از گیاهان گیاهی خام، غیر مضر و غیر آلوده با کیفیت پایدار است. برای غلبه بر چالش های موجود، ملاحظات مختلفی باید با تلاش مستمر دولت ها، مؤسسات آموزشی، صنایع گیاهی و همچنین مصرف کنندگان مورد توجه قرار گیرد. با توجه به نتایج این پژوهش، توصیه‌های زیر برای ارتقای تأثیر داروهای گیاهی بر کیفیت مراقبت‌های بهداشتی و مقابله با چالش‌های مرتبط پیشنهاد می گردد:

• نظارت بر اصول کشت و تمرکز بر زیرساخت های کنترل کیفیت در صنعت داروهای گیاهی توسط سازمان های مربوطه.
• نظارت بر اصول ایمنی مصرف فرآورده های دارویی گیاهی توسط سیاستگذاران در حوزه طب سنتی و سیستم های بهداشت و درمان.
• تدوین استانداردهای استفاده از داروهای گیاهی.
• ارتباط، اطلاع رسانی و افزایش دانش مشتریان در خصوص استفاده صحیح از داروهای گیاهی بر اساس نسخه پزشکان طب سنتی.
• افزایش آگاهی در مورد عوارض داروهای گیاهی و اثرات منفی خوددرمانی.

بسیاری از کشور ها در زمینه های فوق اقدامات جدی و کارامدی انجام داده اند ولی در کشور ایران  بسیاری از امورفوق نیاز به پیگیری و اجرایی نمودن جدی مسولین دارد.

54-دانش بومی درمانگران سنتی ایران و بیماری جدید کرونا ویروس(کوید 19)

Ethnomedicine Knowledge of Iranian Traditional Healers and the Novel Coronavirus Disease 2019 (COVID-19

در دسامبر 2019 شیوع بیماری کرونا در چین مشاهده شد و به سرعت در سراسر جهان گسترش یافت.

متخصصان طب سنتی ایران از گیاهان دارویی مختلفی برای پیشگیری و درمان ان بیماری  استفاده کردند

این مطالعه با هدف بررسی دانش قومی‌پزشکی پزشکان سنتی ایران در کاهش علائم و نشانه های COVID-19 انجام گرفت.

مواد و روش‌ها: با 26 متخصص طب سنتی در شهرهای کرمان و زاهدان مصاحبه انجام شد نام داروهای توصیه شده برای کووید-19 و آنها جمع آوری شد. نام علمی داروها مورد استفاده استخراج و جستجو در پایگاه های علمی مطالعات انجام شده در خصوص تاثیرکیاهان مد نظر بر بیماری ها  بر بیمارهای سیستم تنفسی ذکر شد. با تحلیل های انجام شده احتمال تاثیر گذاری گیاهان مذکور بر COVID-19 مطرح گردید.

یافته‌ها: آویشن شیرازی، هوردیوم ولگار، مالوا سیلوستریس، بابونه بابونه، Glycyrrhiza glabra، Allium sativum و Zingiber officinale به عنوان پرکاربرد ترین  گیاهان دارویی توسط متخصصان طب سنتی ایران برای پیشگیری و/یا درمان COVID-19. به شمار می روند

مطالعات اخیر نشان داده است که گیاهان اشاره شده در منابع طب ایرانی و بکار رفته شده توسط متخصص مربوطه می توانند به عنوان منابع خوبی برای بهبود بیماریهای  دستگاه تنفسی در نظر گرفته شوند.

55-پاسخ به نکات متدولوژیک که باید در مطالعات مزاج در نظر داشت

Reply to “Methodological notes, should be considered in research on Mizaj”

مجاهدی و همکاران در مقاله خود اشکالات و نظرات مطرح شده در خصوص مطالعه خود با عنوان Comparing Mizaj (temperament) in type 1 diabetes mellitus and healthy controls: A case–control study را مورد بحث و تبادل نظر قرار دادند که توصیه می گردد پژوهشگران پرسش و پاسخ های مطرح شده را جهت طراحی پژوهش هی پاینده خود مطالعه فرمایند.

56-طراحی و اعتبار سنجی ابزار تشخیصی جهت تعیین مزاج دماغ در طب سنتی ایران

Design and Validation of a Diagnostic Tool for Distinguishing Temperament of Brain (Mizaj-e Demagh) in Iranian Traditional Medicine

این پرسشنامه به پاس زحمات دستیار پرتلاش طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی آقای دکتر فتاحی

Fattahi Brain Mizaj Questionnaire(FBMQ)

نام گذاری شده است و در حال حاضر اولین پرسشنامه استاندارد تعیین مزاج مغز(دماغ) در طب ایرانی  است که با روشهای استاندارد طراحی و اعتبار سنجی پرسشنامه با استفاده از منابع مکتوب .و نیز نظرات کارشنناسی اساتید برجسته طب ایرانی جهت افراد 60-20  سال طراحی و کلیه مراحل اعتبارسنجی را طی نموده است. هر چند این پرسشنامه جهت تعیین بیماریهای سوء مزاجی دماغ طراحی نشده ولی با توجه به اینکه بخش عمده­ای از افراد سوء مزاج گرم در گروه مزاج گرم قرار خواهند داشت و بالعکس لذا به احتمال قوی این پرسشنامه می­تواند بین سوء مزاج­های گرم و سرد و نیز تر و خشک دماغ و نیز بین این گروه­ها از افراد معتدل افتراق بدهد. البته توصیه می­شود جهت مطالعات مربوط به سوءمزاج با نظر اساتید راهنما و مشاور طب ایرانی و آمار حیاتی از پرسشنامه استفاده گردد.

در ابتدا 121  سوال که تمامی شاخص های مزاج دماغ از منظر منابع و نظر اساتید طب ایرانی را شامل می شد  سوالات اولیه طراحی شده بود.توضیحات بیشتر را در فایل پرسشنامه و مقاله مرتبط که تقدیم می گردد مطالعه فرمایید. به عنوان یک مجموعه اقلام با استفاده از شاخص های مرتبط با میزاج جستجو شده در منابع طب فارسی. تعداد موارد برای پرسشنامه و چک لیست در نهایت پس از ارزیابی کیفی و کمی (به عنوان مثال، اعتبار محتوا و صوری) به 35 و 12 رسید. پایایی آزمون-آزمون مجدد هر کدام سوالات پرسشنامه و چک لیست و سازگاری آنها با مشارکت بر اساس کاپا وزنی و فلیس ارزیابی شد. آمار و ضریب همبستگی درون طبقاتی (ICC). نسخه نهایی پرسشنامه و چک لیست به دو خرده مقیاس تقسیم شدند (یعنی گرم/سرد و مرطوب/خشک)، و حداقل و حداکثر امتیاز تعیین شد.

یافته‌ها: یافته‌های معنی‌دار داده‌های ما نشان داد که ضریب وزنی و کاپا فلیس پرسشنامه 35 سؤالی (بین 0.4 و 0.9) و چک لیست 12 آیتمی (بین 0.4 تا 0.8) بر اساس پایایی آنها در پژوهش یافت شد. درجه قابلیت اطمینان در پرسشنامه خودگزارشی با استفاده از کاپا وزنی (WK) ارزیابی شد، که در آن 6 مورد از پرسشنامه به دلیل WK کمتر حذف شد. از 0.6 و تعداد آیتم ها به 35 رسید. در حالی که 2 مورد از چک لیست با کاپا فلیس (FK) <0.2 حذف شد و تعداد موارد اقلام به 12 مورد رسید. ضرایب WK پرسشنامه 35 سؤالی (بین 0.4 تا 0.9) و چک لیست 12 سؤالی (بین 0.4 تا 0.8) در این مطالعه یافت شد که نشان دهنده قابلیت اطمینان آنها است. بالاترین میزان WK با خواب و عملکردهای روانی و فیزیکی مرتبط است. پیشنهاد مناسب بودن سوالات/موضوعات و طرح. ICC محاسبه‌شده دو مرحله برای زیرمقیاس‌های گرم/سرد و مرطوب/خشک پرسشنامه 35 سوالی به ترتیب 92/0 و 91/0 تعیین شد که نشان دهنده ثبات نمره کل است. ICC از امتیاز نهایی برای خرده مقیاس گرم/سرد پرسشنامه 35 سوالی 88/0 (86/0 تا 96/0) بود، در حالی که این مقدار برای خرده مقیاس تر/خشک 91/0 بود (83/0 تا 95/0).

نتیجه گیری: پرسشنامه و چک لیست حاضر از نظر طراحی، پایایی و روایی استاندارد Mizaj مورد تایید قرار گرفت. پرسشنامه تعیین و چک لیست. پرسشنامه نهایی و چک لیست ممکن است قادر به تشخیص Mizaj از مغز در سطوح بالینی و تحقیقاتی برای پزشکان ایرانی.

57-میزان شیوع استفاده از مکمل و جایگزین در جمعیت عمومی بابل شمال ایران در سال 2018

The prevalence of complementary and alternative medicine use in the general population of Babol, North of Iran, 2018

یکی از گام های اصلی برای شناسایی وضعیت و سازماندهی استفاده از طب های مکمل ارزیابی روش و رواج استفاده از طب مکمل در بین مردم  می باشد. این مطالعه با هدف بررسی شیوع استفاده از روش های طب مکمل در بابل در سال 1397 انجام شد.

در این مطالعه با استفاده از پرسشنامه اصلی بین المللی CAM (I-CAM-Q)، پرسشنامه ای به زبان فارسی و بر اساس فرهنگ ایرانی  بازطراحی و روایی و پایایی آن مورد ارزیابی قرار گرفت. ششصد خانوار با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای در بهار 1397 توسط 12 مصاحبه کننده آموزش دیده مورد ارزیابی قرار گرفتند.

در نهایت 1770 پرسشنامه تکمیل شد. در مجموع 110 شرکت کننده (21/6٪ )در سال گذشته به پزشکان یا  درمانگرهای طب سنتی مراجعه کرده بودند، 109 نفر (15/6%) از آنها نسخه دریافت کرده بودند.

در مجموع 1032 نفر (58.30%) از گیاهان و داروهای گیاهی استفاده کردند.

12 ماه گذشته همچنین 1265 نفر (71.46%) در طول زندگی خود از طب سنتی  ومکمل استفاده کرده بودند. محبوب ترین روش هاشامل: درمان گیاهی (65.76%)، طب ایرانی (13.78%)، آب درمانی (10.45%) و موسیقی درمانی(36/8%) بودند. استفاده از طب سنتی و مکمل  در بین خانم ها رواج بیشتری داشت.

بعنوان نتیجه گیری: استفاده عمومی از طب سنتی و مکمل در بابل مشابه سایر مطالعات بود، اما مراجعه به پزشکان طب ایرانی و نیز استفاده از روش های رایج از جمله هومیوپاتی، طب سوزنی و انرژی درمان کمتر بود.  همچنین بیشترین استفاد از طب سنتی و مکمل جهت بیماری های غیر جدی مانند سرماخوردگی و اخلالات گوارشی بود که این الگو  با سایر مطالعات در این زمینه متفاوت بود.

58-بررسی مزاج  طب ایرانی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیز

Mizaj assessment in Multiple Sclerosis (MS) patients based on Persian Medicine

  با توجه به اینکه نظرات مختلفی در مورد مزاج بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز مطرح است در این مطالعه مقطعی با استفاده از یک تیم 5 نفره از متخصصن طب ایرانی مزاج افراد مبتلا در زمان ابتلا با مزاج قبل از ابتلا و نیز با مزاج افراد سالم مقایسه شد و نیز اعتبار پرسشنامه تعیین مزاج مجاهدی ارزیابی گردید.

روش: 42 بیمار مبتلا با ام اس و 54 فرد سالم در مطالعه شرکت نمودند. یک تیم 5 نفره از متخصصین طب ایرانی با انجام مصاحبه و معاینه مزاج عام و مزاج مغز مبتلایان را تعیین نمودند و نیز با مصاحبه مزاج عام و مغز ایشان قبل از ابتلا را برآورد نمودند. دو گروه بیمار و سالم پرسشنامه تعیین مزاج مجاهدی را تکمیل نموده و مزاج عام این دو گروه با هم مقایسه شد. همچنین حساسیت و ویژگی پرسشنامه تعیین مزاج مذکور جهت تعیین مزاج افراد ام اس محاسبه شد.

نتایج: حساسیت و ویژگی پرسشنامه جهت تعیین مزاج بیماران ام اس قابل قبول بود. بین مزاج افراد مبتلا و سالم تفاوتی وجود نداشت ولی مزاج عام و مغز مبتلایان نسبت به قبل از ابتلای خودشان سردتر و خشک تر شده بود و تغییر مزاج به سردی معنادار بود. در قسمت بحث مقاله پیشنهاد شده رژیم درمانی گرم و تر جهت ارتقاء سطح زندگی و بهبود علایم مورد پژوهش قرار گیرد. جزئیات مربوط به مطالعه آنالیز های آماری و بحث مفصل را در متن مقاله مرور فرمایید.

59-تعیین کرایتریاهای تعیین مزاج کودکان دیابتی بر مبنای توافق متخصصین  طب ایرانی، یک روش دلفی

Explaining the Mizaj Identification Criteria in Diabetic Children Based on Persian Medicine Experts agreement; A Delphi method

در طب ایرانی دیابت به عنوان یک بیماری سوء مزاجی شناخته می شود و به دو نوع اصلی گرم و سرد تقسیم بندی و شاخص هایی برایتشخیص آن ارایه شده است.

با توجه به اینکه دستیابی به معیارهای تشخیصی مورد توافق در بین کارشناسان PM برای استانداردسازی چنین معیارهایی برای شناسایی دو نوع دیابت و مدیریت آن ضروری است، این مطالعه با هدف  استخراج معیارهای دیابت گرم و سرد با استفاده از منابع مکتوب و اجماع نظر متخصصین طب ایرانی به روش دلفی انجام شد. علاوه بر مطالب منابع مکتوب نظرات 16  متخصص طب ایرانی در 3 دور دلفی تجمیع و شاخص های ماژور و مینور تشخیص دیابت سرد و گرم استخراج گردید. تشنگی، حالت لمس دست و کلیه، تأثیرپذیری از هوا و غذا و پف صورت به عنوان کرایتریای ماژور  و رنگ ادرار، بو ،رنگ صورت و چشم به عنوان معيارهاي فرعي در نظر گرفته شد. معیارهای مورد توافق جهت تعیین دو نوع ديابت (گرم و سرد) در كودكان ديابتي می تواند استفاده گردد و همچینین بعنوان قدم اول طراحی و استاندارد سازی پرسشنامه یا چک لیست استاندارد تشخیص در این مورد بکار گرفته شود.

60-مروری بر پیشگیری و درمان کمکی در سندرم حاد تنفسی ناشی از بیماری کووید 91 از منظر طب ایرانی

A Review of Prevention and Adjuvant Therapy in Acute Respiratory Syndrome Caused by COVID-19 from the Perspective of Persian Medicine

مداخلات طب سنتي همراه با پروتکلهای طب رایج در پیشگیری و درمان بیماری های تنفسی از جمله عفونت های تنفس، مؤثر گزارش شده است. هدف از این مطالعه جمع بندی توصیه های طب ایراني مبتني بر شواهد در پیشگیری و درمان علایم سندرم حاد تنفسي بوده است.

در این مطالعه مروری، کلید واژه های مرتبط با علائم کووید  19 در منابع طب ایراني، مرور و موارد مرتبط با پیشگیری و درمان سندرم حاد تنفسي استخراج در نهایت مواردی که دارای شواهدی علمي بودند، در قالب دستورات کمکي در پیشگیری و درمان ارایه گردید.

بعنوان نتایج این مطالعه گزارش گردید که بخش قابل توجهي از توصیه های طب ایراني جهت پیشگیری یا کنترل علایم سندرم حاد تنفسي، دارای شواهد بالیني کاربردی است. این موارد شامل رعایت فاصله

اجتماعي، پرهیز از مصرف غذای سنگین و استفاده از داروهای گیاهي حسب شرایط خاص بیماران ميباشد.

بر اساس نتایج این مطالعه استفاده از راهکارهای ساده طب ایراني در پیشگیری و بهبود علائم سندرم حاد تنفسي ناشي از کووید  19 همراه با پروتکلهای طب رایج، ميتواند در کنترل شرایط همه گیری کمک کننده باشد. همچنین، بسیاری از این توصیه ها قابلیت ارزیابي به عنوان ایده های پژوهشي مفید در پیشگیری و درمان علایم سندرم حاد تنفسی با عوامل مختلف دارند.

61-مقایسه مزاج در بیماران سکته قلبی با افراد سالم

The Comparison of Mizaj(Temperament) in myocardial infarction patients with healthy people

سابقه و هدف: بیماری عروق کرونری قلب (CAD) از مهمترین بیماریهای مزمن محسوب میشود. در ایران نیز اولین و شایعترین علت مرگ و میر، بیماریهای قلبی عروقی به خصوص بیماریهای عروق کرونر است. از منظر طب ایرانی مزاجهای گوناگون مستعد بیماریهای مختلف هستند. در صورت وجود ارتباط  CADبا مزاج خاص میتوان آن را به عنوان یکی از ریسک فاکتورهای ابتلا به این بیماری مطرح کرد. هدف از این مطالعه بررسی ارتباط سکته قلبی با مزاج بیماران بود.

در این پژوهش از نوع توصیفی-مقطعی،  50بیمار که در زمستان  1397با تشخیص سکته قلبی در بخش مراقبتهای ویژۀ قلبی بستری بودند به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و مزاج ایشان با استفاده از پرسشنامه استاندارد تعیین مزاج مجاهدی تعیین شد. همزمان مزاج  50 داوطلب سالم مقایسه شد.

بعنوان نتیجه مطالعه  بین شاخصهای سردی–گرمی مزاج (p=0/64 ) و تری-خشکی (p=0/096) در دو گروه بیماران سکته حاد قلبی و افراد سالم تفاوت معناداری مشاهده نشد. بنابراین در حد نتایج این مطالعه نمیتوان وجود ارتباط عوامل مزاجی با بیماری سکته قلبی را اثبات کرد. مطالعات بیشتر با حجم نمونه بالاتر و در مناطق مختلف آب وهوایی جهت بررسی بیشتر احتمال این ارتباط پیشنهاد میشود.

62-فصل کتاب: مبانی گرمی سردی و کاربردهای بالینی آن در طب ایرانی

Principle of Hot and Cold and Its Clinical Application in Persian Medicine

این متن یکی از فصول کتاب ارزشمندی است که توسط انتشارات اشپرینگر چاپ شده است. در این کتاب پژوهشگران برجسته طب های مکمل دعوت به همکاری شده و هر کدام از منظر مکتب طبی خود مبنای تئوری گرمی سردی را توضیح داده و تحلیل نموده است. در فصل مربوط به طب ایرانی در قالب یک بحث خلاصه ولی کاملا کاربردی و نیز مثال های ملموس و همه فهم، مبانی تئوریک گرمی سردی که در قالب مزاج بیان می شود توضیح داده شده است و کاربرد آن در حفظ الصحه و درمان بیماری ها توضیح داده شده است. این فصل در مجله معتبرAdvances in Experimental Medicine and Biology باIF=3.6  هم نمایه می شود.

محور های کاربردی متن :

1-اشاره به اصل تفاوت های فردی در طب ایرانی

2-توضیح کامل تئوری گرمی سردی در طب ایرانی و ارکان و مزاج ها

3-کاربرد ها بالینی تشخیص مزاج

4-شاخص های تشخیص مزاج

63-مقایسه مؤلفه هاي مزاج در افراد معتاد و غیرمعتاد شهر سبزوار

Comparison of Mizaj Indexes in Addicted and Non – Addicted Sabzevar

 هدف از این تحقیق مقایسه مؤلفه هاي مزاج در افراد معتاد و سالم شهر سبزوار بود.
مواد و روشها نمونه گیري تصادفی طبقه اي در دو گروه سالم و معتاد شهر سبزوار که براي جمعآوري داده ها از
پرسشنامه استاندارد تعیین مزاج مجاهدي استفاده شد. داده هاي جمع آوري شده با استفاده از نرم افزار spss نسخه 22تجزیه و تحلیل شدند.
یافته ها چون سطح معناداري فرضیات، بیشتر از 0.05و مقدار Tکمتر از 1/96بود میتوان گفت بین مؤلفه هاي
گرمی، اعتدال، سردي در دو گروه مورد مطالعه، تفاوت معنی داري مشاهده نشد. همچنین بین مؤلفه هاي تري،
اعتدال، خشکی، تفاوت معنی داري مشاهده نشد و در مجموع میتوان گفت بین مزاج افراد معتاد و سالم، تفاوت معنی داري مشاهده نشد.
نتیجه گیري در بررسی کلی سؤالات پرسشنامه، از نظر آماري تفاوت معناداري بین مزاج افراد معتاد و غیرمعتاد مورد مطالعه وجود نداشت. اما در بررسی یک به یک سؤالات پرسشنامه، چاقی و رطوبت بیشتر معتادان، کوچکتر بودن کف دست معتادان و احساس سرماي بیشتر افراد معتاد نسبت به افراد غیرمعتاد، معنادار بود.

64-پروتکل تشخیصی مزاج گرم و سرد رحم در طب ایرانی: یک مطالعه کیفی

Diagnostic Protocol of Warm and Cold Uterine Temperaments Based on Persian Medicine: A Qualitative Study

هدف: رحم یکی از اعضای مهم در بدن بانوان است که وظیفه تصفیه خون و نگهداری جنین را به عهده دارد. شناخت مزاج رحم در طب ایرانی جهت پیشگیری، تشخیص و درمان بیماریهای مرتبط با رحم اهمیت دارد. بسیاری از اختلالات ژنیکولوژیک از جمله نازایی، الیگومنوره و آمنوره، هایپرمنوره، واژینیت، سرویسیت، بی­اختیاری ادرار و درد لگن با اختلالات مزاجی رحم مرتبط اند، به طوری که درمان صحیح این اختلالات وابسته به تشخیص صحیح مزاج رحم و درمان اختلالات مزاجی آن است. شاخصهای مطرح شده برای مزاجهای رحم در منابع طب ایرانی به صورت کیفی بوده و روش سنجش این علائم به طور دقیق مطرح نشده است. این مطالعه به طراحی پروتکل تشخیصی استاندارد برای تعیین مزاج و سوءمزاجهای رحم، جهت سهولت در امر تشخیص و درمان پرداخته است.

روش ها: این مطالعه کیفی از نوع تحلیل مفهوم به روش هیبرید و شامل 3فاز تئوریک، کار در عرصه و آنالیز است. در فاز تئوریک بررسی منابع طب ایرانی و در فاز کار در عرصه مصاحبه با بیماران و متخصصان جهت استخراج مفاهیم مرتبط با مزاج و سوءمزاجهای رحم انجام شد.

یافته ها پس از آنالیز فاز  1و  2روش هیبرید، کرایتریای ماژور و مینور برای تشخیص مزاج رحم مطرح شد. سپس جلسات متعدد با حضور متخصصین طب سنتی برای طراحی پروتکل برگزار شد و پروتکل تشخیصی استاندارد برای مزاج و سوءمزاج گرم و سرد رحم ارائه شد.

نتیجه گیری: پروتکل ارائه شده گامی مهم در جهت همسو کردن روشهای تشخیص و درمان متخصصین طب ایرانی است و میتواند در  پروژه های تحقیقاتی و درمانی مورد استفاده قرار گیرد.

65-رویکرد بیوشیمیایی به گرمی سردی مزاج در طب ایرانی یک مطالعه توصیفی در افراد سالم

Biochemical Approach to the Hotness and Coldness of Mizaj in Persian Medicine: A Cross-Sectional Survey in the Healthy Population

این مطالعه به بررسی رابطه مزاج عام و سه عضو اصلی با برخی عوامل هورمونی و بیوشیمیایی پرداخته است.

در مرحله اول 324 داوطلب سالم 20 تا 40 سال مزاج عام مزاج و قلب، مغز و کبد توسط تیم متخصصین تعیین شدند. در صورت هر گونه اختلاف نظر بین متخصصان در تشخیص مزاج داوطلب ​​حذف شد. در نهایت 72 داوطلب سالم با مزاج تیپیک گرم یا سرد (شامل 40 نفر مزاج گرم و 32 نفر مزاج سرد) وارد مرحله دوم شدند. در این فاز مقداری هورمونی و بیوشیمیایی عوامل مورد ارزیابی قرار گرفتند. در خصوص مزاج عام شاخص های ، FBS، Hgb، Hct، MCHC، WBC و Monocytes در افراد گرم مزاج از سرد مزاجان بصورت معناداری بیشتر بود. شاخص های، FBS، کورتیزول، TG، Hgb، Hct، MCH، MCHC  در افراد با مزاج گرم کبد بالاتر از افرادی بود که مزاج سرد کبد داشتند. همچنین درمورد مزاج  قلب، MCV و MCH در افراد با مزاج گرم قلب بالاتر و در خصوص مزاج مغز نیز   FBS، Hgb، Hct، MCV، MCH، لنفوسیت ها در افراد با مزاج گرم مغز به طور معنی داری بیشتر بود. البته هر چند همه از بین حدود 20 شاخص پاراکلینک اندازه گیری شده در این مطالعه شاخصهای فوق الذکر در بین گروه های مزاجی تفاوت معنادار داشتند اما با توجه به حجم نمونه و میزان اندک برخی تفاوت ها از نظر بالینی انجام پژوهش های بیشتر و دقیق تر در این خصوص پیشنهادمی گردد. در مجموع  به نظر می رسد FBS و Hgb به عنوان عوامل دخیل درمتابولیسم مهمترین نقش را درارتباط  مزاج عام دارند. همچنین، ارتباط بین کورتیزول با گرمی کبد را می توان با افزایش فعالیت سمپاتیک به عنوان یکی از تئوری های مرتبط با  گرمی/سردی مزاج پیشنهاد کرد.

66-کرایتریا های ماژو مینور سوء مزاج های معده در طب ایرانی (کرایتریای ساری در سوء مزاج معده)

Major and minor criteria for gastric dystemperaments in Persian Medicine: Sari gastric dystemperament criteria-I (SGDC-I)

اختلالات معده یکی از شایع ترین بیماری های بشری است که تحمیل می کند بار اقتصادی بزرگی بر دوش کشورها وارد می کند. در طب ایرانی استعداد ابتلا به بیماری های معده با تشخیص مزاج معده و

و سوء مزاج های مرتبط با آن قابل پیگیری و پیشگیری است. منابع مکتوب طبی ایرانی شاخص های سوء مزاج معده را بیان نموده اند ولی وزن هر یک از علائم و نشانه ها ذکر نشده است. این تحقیق به منظور تعیین معیارهای ماژور و مینور تعیین سوء مزاج معده انجام شده است.

این مطالعه شامل چهار مرحله بود. در فاز اول،  منابع مکتوب طب ایرانی مورد مطالعه قرار گرفتند. علائم و نشانه های مزاج و سوء مزاج معده استخراج شد. در مرحله دوم، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با متخصصین طب ایرانی انجام شد. فاز سوم شامل بحث گروهی متمرکز با متخصصین بود  و نهایتا یافته ها از سه مرحله مطالعه در یک نشست دو روزه  در شهر ساری ادغام شدند. هشت کرایتریای ماژور  و هشت کرایتریای مینور براي سردی-گرمی و همچنین شش کرایتریای ماژور و هشت کرایتریای مینور برای تری-خشکی معده استخراج شد.

نتیجه‌گیری:یافته های این مطالعه  اولین قدم برای هماهنگی بیشتر متخصصین طب ایرانی در تعیین مزاج معده می باشد همچینین نتایج این مطالعه می تواند بعنوان مرحله مقدماتی طراحی  اعتبار سنجی پرسشنامه استاندارد تعیین مزاج معده در نظر گرفته شود.

هر چند هدف اصلی این مطالعه استخراج کرایتریاهای سوء مزاج معده بود ه است ولی با توجه به اشتراک بالای بسیاری از شاخص های مزاج و سوء مزاج معده بجز شاخص های اختصاصی بیماری می توان از سایرکرایتریاها بعنوان معیارهای مهم مزاج صحی معده در بالین یا جهت طراحی و اعتبار سنجی پرسشنامه های استاندارد استفاده نمود.

67-بررسی مزاج و آنالیز داده ها در کوهورت سلامت سالمندان امیر کلا

Mizaj assessment and data analysis methods in Amirkola health and aging project (AHAP cohort)

مقدمه: یکی از اصول طب ایرانی (PM) رویکرد فردی است که در قالب مفهوم مزاج ارائه شده است.  در طب ایرانی 10 گروه معیارشامل شاخص های فراوان برای تعیین مزاج  هر فرد ارایه شده است. هدف این پژوهش تحلیل ارتباط داده‌های سالمندان در یکی از بزرگترین پروژه‌های سلامت و سالمندی در ایران با مزاج ایشان بود، جهت انجام پژوهش5 متخصص طب ایرانی شرکت نمودند.  در مرحله اول با تشکیل تیم پژوهش چک لیست ابتدایی بر اساس شاخص های ده گانه تعیین مزاج تنظیم شد. هر روزیک متخصص در محل انجام پژوهش حاضر می شد و بر اساس شاخص های تعیین شده و بر اساس مهارت بالینی خود مزاج سالمندان شکرتکننده را ثبت می نمود. در این مرحله 1541 سالمند تعیین مزاج شدند.

. در مرحله دوم، پنل تخصصی با مشارکت  5 متخصص همکار تشکیل و فیلم ضبط شده از مرحله ویزیت داوطلب مشاهده و هر کدام از اعضا نسبت به تعیین مزاج داوطلب اقدام می نمودند. سالمندانی  که در خصوص مزاج عام و اعضای رئیسه یعنی مغز کبد و قلب  آنها بیین اعضای تیم توافق وجود داشت بعنوان افراد با مزاج تیپیک جهت مرحله بعد انتخاب میشدند در این مرحله 266 سالمند با مزاج تیپیک مورد توافق اعضای تیم انتخاب شدند  تا در مراحل بعد آنالیز داده های آنها جهت بررسی رابطه مزاج با خصوصیات متنوع مورد بررسی در سالمندان انجام  شود.

68-رابطه مزاج و پارامترهای متابولیک در افراد سالم یک مطلعه مقطعی

Relationship between Temperament (Mizaj) and Metabolic Parameters in a Healthy Adult Population A Cross-sectional Study

مطالعه حاضر رابطه بالقوه بین مزاج مبتنی بر طب ایرانی و پارامترهای متابولیک را بررسی کرد.

روش کار: این مطالعه مقطعی در مطالعه کوهورت دانشگاه علوم پزشکی مشهد انجام شد. مزاج شرکت کنندگان، فعالیت بدنی و میزان دریافتی رژیم غذایی از طریق پرسشنامه های معتبر ارزیابی شد. شاخص های آنتروپومتریک شامل قد و وزن اندازه گیری و آنالیز ترکیبات بدن با استفاده از امپدانس بیوالکتریکی و مصرف انرژی با استفاده از کالریمتری غیرمستقیم ارزیابی شد.

یافته‌ها: در مجموع 334 نفر وارد مطالعه شدند که103 نفر ایشان گرم،  70 نفر سرد و 161نف معتدل بودند. شرکت کنندگان با مزاج سرد از نظر سن، جنس، فعالیت های فیزیکی عمومی و شرایط محیطی مشابه افراد گرم مزاج بودند. شرکت کنندگان با مزاج گرم مصرف کمتر ادویه داشتند (01/0=P). علاوه بر این، افراد گرم مزاج توده عضلانی بیشتر (008/0=P) و آب بدن (007/0=P) بیشتری داشتند. در نهایت هر چند میزان متابولیسم در افراد سرد مزاج کمتر از گرم مزاجان بود ولی این تفاوت معنی دار نبود (متابولیسم پایه= 337±1468 در مقابل 366±1519 کیلو کالری در روز، برای افراد سرد و گرم مزاج،

به ترتیب)

نتیجه‌گیری: یافته‌های مطالعه حاضر ارتباط بین مزاج‌های مبتنی بر طب ایرانی و دریافت‌های غذایی شاخص های آنتروپومتریک و پارامترهای متابولیک را تایید می‌کند. با این حال، مطالعات بیشتر با حجم نمونه بیشتر برای یافته های دقیق تر مکانیسم ها و خصوصیات تغذیه ای  و مفاهیم طب ایرانی تر مورد نیاز است

69-تاثیر زالو درمانی بر شدت نوروپاتی دیابتی یک کارآزمایی بالینی تصادفی

The effectiveness of leech therapy in the severity of diabetic neuropathy a randomized controlled trial

70-آیا بین عادات خوردن طب ایرانی با وضعیت تغذیه ای سالمندان رابطه وجود دارد؟ یک مطالعه مقطعی

Is there a link between Persian medicine eating habits and the nutritional status of older adults? A cross-sectional study

71- Evaluating the Indices of Diagnosing Uterine Temperament in Persian Medicine A Review Study.

72-رابطه شاخص های آنتروپومتریک و مزاج در طب ایرانی

Relationship between anthropometric indices and Mizaj (temperament) in Persian medicine

73-درمان نگهدارنده موفق یک بیمار با درماتید مزمن با زالو درمانی

Successful maintenance treatment of a patient with chronic dermatitis with leech therapy

74-وزن شاخص های تعیین مزاج در طب ایرانی یک مطالعه دلفی

The weight of Mizaj (temperament) indices in Persian Medicine A Delphi study Caspian

75-مدلهای تشخیص بر اساس زبان در طب ایرانی: یک مطالعه دلفی

Tongue diagnosis models in Persian medicine A Delphi study European Journal of Integrative Medicine

76-پروتکل درمانی اولیگوآمنوره ثانویه در زنان سنین باروری از دیدگاه طب ایرانی و طب رایج

The treatment protocol for secondary oligoamenorrhea in women of reproductive age from the perspective of Persian medicine and conventional medicine

مقدمه: یکی از مشکلات شایع زنان در سنین باروری، قطع یا کاهش غیرطبیعی خونریزی قاعدگی است که موجب عوارض متعدد و کاهش کیفیت زندگی میشود. مطالعه حاضر با هدف ارائه پروتکل درمانی اولیگوآمنوره (آمنوره ثانویه، اولیگومنوره) در چهارچوب مبانی طب ایرانی مبتنی بر شواهد و طب رایج انجام شد.

روشکار: در این مطالعه جمعآوری اطلاعات بهصورت مروری نقلی narrative reviewبا بررسی مطالب مربوط به احتباس طمث (قطع یا کاهش قاعدگی) از منابع مختلف پزشکی ایرانی و جستجو در پایگاههای داده Web ،pubmed  به منظور یافتن شواهد و مستندات، باMagiran  وIranmedex ،SID ،Google scholar ،of Science کلیدواژه های مرتبط انجام شد. در مرحله بعد، بحثهای متمرکز گروهی با موضوع تبیین و تلفیق انواع اختلالات قاعدگی در طب ایرانی و طب رایج با حضور افراد متخصص و صاحبنظر در حوزه طب ایرانی و زنان و زایمان طی  10جلسه برگزار شد. در نهایت با اجماع نظر صاحبنظران، درمان تلفیقی با تأکید بر شواهد و مستندات بالینی، بهصورت پروتکل درمانی ارائه گردید.

یافته ها: اصول درمان اولیگوآمنوره در طب ایرانی شامل: اصلاح سبک زندگی از جمله اصلاح تغذیه، فعالیت فیزیکی، بهداشت روان و خواب، استفاده از داروهای گیاهی و اعمال یداوی (از جمله بادکش و حجامت) میباشد که قابل ادغام با مراحل درمانی برخی از علل این اختلال در طب رایج میباشد.

نتیجه گیری: با توجه به وجود برخی مشکلات در درمان الیگوآمنوره در طب رایج، استفاده از راهکارهای طب سنتی ایرانی در درمان اولیگوآمنوره همراه با پروتکلهای طب رایج، میتواند در کنترل و درمان این اختلال کمک کننده باشد.

77-پروتکل درمانی خونریزی غیرطبیعی رحمی در سنین باروری از دیدگاه طب ایرانی

 

مقدمه: خونریزی رحمی غیرطبیعی به صورت اختلال در کمّیت، مدت زمان، نظم و برنامه قاعدگی بروز میکند که یک مشکل قابل توجه بوده است. مطالعه حاضر با هدف جمع بندی و ارائه توصیه های طب ایرانی مبتنی بر شواهد در درمان و مدیریت خونریزی رحمی غیرطبیعی انجام شد.

روش کار: در این مقاله مروری نقلی، کلید واژه های مرتبط با خونریزی غیرطبیعی رحمی در منابع طب ایرانی که با عنوان “افراط و یا کثرت طمث” نامیده میشود، مرور و موارد مرتبط با تدابیر تغذیه ای و درمان این بیماری استخراج گردید کلیدواژههای انگلیسی.

“Abnormal uterine bleeding- ” یاMenometrorrhagia” ” یاMenorrhagia”

” و کلید واژه هایNutritional treatment” ” یاHerbal medicine” ” یاPoly-menorrhea”  یاAUB”

فارسی “منوراژی”، “خونریزی غیرطبیعی رحم” و “افراط طمث” و ترکیب این کلمات در پایگاههای اطلاعاتی SID

جستجو و در نهایت مواردیGoogle scholar  وScience direct ،Web of science ،Scopus ،PubMed ،

که دارای شواهد علمی بودند، در قالب تدابیر تغذیه ای و درمان ارائه گردید.

یافته ها: بخش قابل توجهی از توصیه های طب ایرانی در درمان خونریزی رحمی غیرطبیعی، دارای شواهد بالینی کاربردی است. این موارد شامل استفاده از غذاهای کاهش دهنده خونریزی و با هضم سریع، پرهیز از مصرف غذاهای سنگین، اصلاح سبک زندگی (سته ضروریه)، استفاده از داروهای گیاهی و همچنین تجویز اعمال یداوی مناسب برحسب شرایط بیماران میباشد.

نتیجه گیری: بر اساس نتایج این مطالعه، استفاده از راهکارهای ساده طب ایرانی در درمان خونریزی رحمی غیرطبیعی همراه با پروتکلهای طب رایج، میتواند در کنترل این بیماری کمک کننده باشد و به سلامت هرچه بیشتر زنان کمک نمایند.

78-مداخلات مبتنی بر شواهد طب ایرانی در مدیریت اولیگومنوره و خونریزي غیرطبیعی رحم مرور مطالعات و نظرات متخصصان

Evidence-based interventions of Persian Medicine in the management of oligomenorrhea and
abnormal uterine bleeding: Literature review and expert opinion

با توجه به رویکردهاي اختصاصی طب ایرانی به مدیریت بیماريهاي زنان و ضرورت وجود شواهد علمی براي به کارگیري روشهاي درمانی طبهاي مکمل، این مقالۀ مروری  تحلیلی با هدف بررسی کارآزمایی هاي بالینی انجام شده در مورد اثربخشی و ایمنی مداخلات طب ایرانی در مدیریت اختلالات خونریزي زنان نوشته شد. این مقاله گزارش برنامۀ هم اندیشی متخصصان طب سنتی ایران با متخصصان بیماريهاي زنان و زایمان است که در قالب 2 پنل تخصصی اولیگومنوره و خونریزي غیرطبیعی رحم و به روش پنل متخصصان ) (Expert Panelبرگزار گردید. پس از ارائۀ مقالات کارآزمایی بالینی انجام شده در هر پنل توسط متخصصان طب ایرانی با زمینۀ پژوهشی تخصصی بیماري مورد نظر، شواهد علمی موجود بررسی و نقد شد و بحث و تبادل نظر علمی بین متخصصان صورت گرفت. تعداد 13 مقاله در مورد کارآزمایی بالینی با موضوع مداخلات طب ایرانی در خونریزي غیرطبیعی رحم و  9 مقاله در حوزة اولیگومنوره منتشرشده است. از بین مداخلات پیشنهادي طب ایرانی براي مدیریت خونریزي غیرطبیعی رحم استفاده از گلنار فارسی، بارهنگ، عدس، مورد، خرفه، پوست انار، کندرـزنجبیل، به، زنجبیل و بابونه و نیز بادکش درمانی داراي مقالۀ کارآزمایی بالینی هستند. همچنین کارآزمایی هاي بالینی به منظور مدیریت اولیگومنوره، در حیطۀ مداخلاتی شامل انیسونـ کرفس، کنجد، روغن سیاهدانه، چاي گیاهی فومنتکس، اثلق، پونه، رازیانه، آگنوگل، رازیانه و بادکش خشک منتشر شده است. مداخلات طب ایرانی در بیماريهاي زنان، پس از بررسی هاي تشخیصی و درمانی لازم انجام میشود. بخشی از مداخلات پیشنهادي منابع مکتوب طب ایرانی در بیماريهاي زنان که داراي شواهد بالینی است ممکن است براي درمان بیماريها مفید باشد. به منظور انجام کارآزمایی هاي بالینی بیشتر براي تأیید اثربخشی و ایمنی مداخلات طب ایرانی و توسعۀ منطقی طب ایرانی در نظام سلامت، تعامل متخصصان طب ایرانی با متخصصان بیماريهاي زنان و طراحی و اجراي پژوهشهاي مشترك راهگشا خواهد بود

79-بررسی مفهوم سوء مزاج تر کبد در طب ایرانی یک آنالیز مفهوم هیبریدی

Explanation of the Concept of Wet Liver Dystemperament (sue-mizaj) in Iranian Traditional Medicine (Persian medicine) A Hybrid Concept Analysis

در طب ایرانی علاوه بر مزاج کل بدن مزاج اعضا نیز در تعیین سلامت و بیماری بدن و عضو مد نظر نقش ویژه ای دارند. کبد یکی از مهمترین اعضی بدن می باشد که علکرد و سلامت و بیماری آن تاثیر حیاتی در عملکرد و سالمت و بیماری هر فرد دارد. شاخصه ای فراوانی در منابع طب ایرانی جهت تعیین مزاج کبد ذکر شده است.  نشانه‌شناسی اختلال مزاج کبدی می‌تواند به پیش‌بینی حساسیت به برخی بیماری‌ها و بهبود آن کمک کند.

هدف این مطالعه تبیین مفهوم سوء مزاج تر کبد بر اساس یک تحلیل مفهومی ترکیبی بود.

مواد و روش ها: 11 کتاب معتبر طب ایرانی از قرون مختلف  و پایگاه های معتبر علمی در خصوص مفهوم مزاج تر کبد بررسی شد. مصاحبه  نیمه ساختارمندحضوری با 16 متخصص طب ایرانی انجام شد. داده ها وارد  نرم افزار  MAXQAD10 و  تجزیه و تحلیل و تعریف مفهوم تری کبد و شاخص های آن استخراج شد.

یافته‌ها: در این مطالعه،  تعریف سوء مزاج تر کبد انجام و شاخص های تشخیص آن در سه مضمون اصلی علائم سیستمیک، موضعی و پاراکلینیکی طبقه‌بندی شد.

80-طراحی و اعتبارسنجی پرسشنامه خود اظهاری تعیین مزاج  طب ایرانی برای سالمندان بالای 60 سال

Development and validation of self-report Mizaj identification questionnaire Based on Persian Medicine for the elders (age over 60)

مقدمه: در طب ایرانی مزاج اساس توجه به تفاوت های فردی است. با توجه به اهمیت مزاج برای حفظ سلامت و برای درمان بیماری ها، دستیابی به یک ابزار استاندارد برای شناسایی مزاج ضروری است.

هدف از این مطالعه طراحی پرسشنامه استاندارد خود اظهاری مزاج برای سالمندان بود

روش کار: در این مطالعه معیارهای شناسایی مزاج  با مرور منابع طب ایرانی و مصاحبه با متخصصین و اساتید  طب ایرانی استخراج شد. پرسشنامه اولیه طراحی و روایی و پایایی آن با استفاده از آماره کاپا وزنی، ارزیابی ضریب همبستگی پیرسون (PCC)، ترسیم منحنی راک و تعیین ویژگی و حساسیت نقاط برش انجام شد.

یافته ها: از بین 101 گویه پرسشنامه اولیه، 73 گویه پایایی قابل قبول داشت و نهایتا پس از طی کلیه مراحل اعتبار سنجی پرسشنامه 20 سوالی نهایی پس از روایی ملاکی استخراج شد.حساسیت و ویژگی این پرسشنامه 83 درصد و 88 درصد برای گرمی، 49% و 80% برای اعتدال ​​در گرمی-سردی، 72% و 91% برای سردی، 57% و 78% برای تری، 30% و 79% برای اعتدال ​​در تری-خشکی و 81% و 67% برای خشکی محاسبه شد.

نتیجه گیری: استفاده از پرسشنامه استاندارد مزاج سالمندان بالای 60 سال به عنوان  ابزار تشخیصی برای پزشکان و نیز ابزار کاربردی در پژوهش های طب ایرانی توصیه می گردد.

81- Evaluation of relationship between memory and temperament in 18-28 years old students

82-رویکرد جدید به ذات الریه کووید- 19بر اساس طب ایراني

Novel Approach to COVID-19 Pneumonia according to Persian Medicin

83-مروری بر شاخص های مزاج سرد و تر و غلبه بلغم در طب ایرانی

A Review of Cold-Wet Mizaj and Phlegm Dominance Indices in Persian
Medicine

 در طب ایرانی تفاوت های فردی از طریق مفهوم مزاج مطرح می شود. درک جامع از ویژگی های هر نوع مزاج در طراحی ابزارهای تشخیص استاندارد ضروری است. این این مطالعه با هدف بررسی شاخص­های تشخیص یکی از مهم‌ترین گروه‌های مزاجی یعنی مزاج سرد  و تر و زیر گروه­های آن شامل  سوء مزاج سرد و تر و  غلبه خلط بلغم انجام شده است.

نوع مطالعه:

این مطالعه یک مطالعه مروری بود که با جستجو در  متون طب ایرانی و پایگاه­های  علمی معتبر شامل PubMed، Scopus و MagIran با استفاده از کلمات کلیدی مانند Mizaj، temperament، Su-e-Mizaj، انجام شد.

کتب معتبر طب ایرانی از جمله قانون در طب، ذخیره خوارزمشاهی، کامل الصناعه الطبیه، المنصوری فی الطب و کلیه مقالات منتشر شد در مجلاتی که در پایگاههای معتبر علمی نمایه می شوند. منابع مودر نظر بررسی و کلیه جملات و عبارات آنها در خصوص تشخیص مزاج سرد وتر و سوء مزاج های مرتبط بدان و نیز غلبه خلطبلغم استخراج شد و بعد از یکسان سازی عبارات طبقه بندی آنها انجام گردید.

نتیجه گیری

از 196 مقاله به‌دست‌آمده مربوط به مزاج، 16 مقاله مرتبط با شاخص های تشخیص مزاج انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفت مورد. هیچ مطالعه ای در مورد شاخص های مزاج سرد و غلبه بلغم به طور جداگانه یافت نشد. مطالب منابع طب ایرانی تطابق بالایی را در توصیف شاخص های تشخیص مزاج سرد و تر داشتند. ویژگی هایی مانند سردی و نرمی پوست در لمس، توده چربی بالا، رنگ  روشن و سفید، ترشح زیاد بدن، ضعف و کندی اعمال فیزیکی و فیزیولوژیکی، نشاط کم، حافظه ضعیف از شاخص های مشترک ذکر شده در منابع بود که در سوء مزاج  سرد و تر، علائم شدیدتر شده و  در صورت وجود خلط بلغم، احساس سنگینی نیز به عنوان یک علامت خاص ذکر شده است.

84-درمان مبتنی بر شواهد در طب ایرانی تحلیل ذینفعان و شبکه های اجتماعی

Evidence-based practice in traditional persian medicine a stakeholder and social network analysis

مقدمه استفاده از طب مکمل و جایگزین (CAM) در جهان در حال توسعه  است، همراه با اتخاذ سیاست های ملی در بسیاری از کشورها. در ایران نیز طب سنتی ایرانی مورد استفاده قرار می گیرد. توسعه علمی این مکتب و مداخلات آن بر اساس پزشکی مبتنی بر شواهد با موانع مختلفی مواجه است. بنابراین، درک ویژگی ها و

تعاملات ذینفعان در پیشبرد طب ایرانی مسند به شواهد در سیاست های طب ایرانی بسیار مهم است. در این مطالعه،تجزیه و تحلیل ذینفعان و شبکه های اجتماعی برای شناسایی الگوهای توسعه طب ایرانی مستند به شواهد در سال 2023 با استفاده از نمونه‌گیری گلوله برفی انجام شد.

جهت انجام مطالعه مصاحبه های نیمه ساختاریافته ذینفعان بر اساس پنج عامل (قدرت، علاقه، نفوذ، موقعیت و شایستگی) انجام و  ارتباطات و ساختار شبکه ای تجزیه و تحلیل شد.

نتایج:  از بین بیست و سه ذینفع شناسایی شده، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی  و مردم قدرتمندترین و تأثیرگذارترین بودند. فرهنگستان علوم پزشکی ایران نیز شایسته ترین بود تحلیل شبکه های اجتماعی تسطح پایینی از ارتباطات بین ذینفعان را نشان داد. شرکت های دارویی به عنوان رابط های کلیدی در شبکه شناسایی شدند،

85-واژگان استاندارد طب ایرانی

Persian Medicine Standard Terminology

پزشکی ایرانی بعنوان یک مکتب پزشکی تاریخچه غنی و ظرفیت های  فراوانی شامل طیف گسترده ای از اقدامات پزشکی، درمان های گیاهی، رژیم درمانی، مداخله دستی و اصلاح سبک زندگی دارد که

می تواند در تلفیق با پزشکی رایج جهت ارتقای سلامت جامعه مورد استفاده واقع گردد. علیرغم سابقه طولانی و کاربرد گسترده محتواهای متربط با طب ایرانی در مقالات منتشر شده در سالهای اخیر، فقدان اصطلاحات استاندارد مرتبط با این مکتب منجر به سردرگمی و عدم ارتباط بین پژوهشگران علاقمند شده است. اصطلاحات استاندارد طب ایرانی چارچوبی را برای درک مفاهیم پزشکی ایرانی و به عنوان پلی بین طب سنتی و مدرن عمل می کند. از این رو به منظور نظام مند کردن استفاده از اصطلاحات استاندارد طب ایرانی، کارگروهی در دفتر طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت تشکیل شد.

پس از جمع آوری نظرات متخصصان طب ایرانی، مجموعه ای از کلمات پرکاربرد برای پروژه شناسایی شد. پس از تشکیل جلسات تیم متخصصین شامل متخصصین طب ایرانی و زبان انکلیسی تعریف کاربردی، ترجمه و نگاش انگلیسی تک تک واژه ها مرود بحث و تبادل نظرقرار گرفت. مقاله حاضر نتیجه استاندارد سازی 100 واژه در مرحله اول پروژه می باشد که که در قالب جدلی ارائه شده است

 

86-گزارش اولین پنل تخصصی مدیریت بیماریهای گوارش در طب سنتی ایران مستند به شواهد علمی

این مقاله، گزارشِ برنامه علمی تخصصی با عنوان «پنل تخصصی مدیریت بیماریهای گوارش در طب سنتی ایران مستند به شواهد علمی» است که توسط فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران و با همکاری دفتر طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در تاریخ  21اردیبهشت ماه 1402 در محل فرهنگستان علوم پزشکی به صورت حضوری و نیز به صورت برخط (آنلاین) برگزار شد و با سخنرانی اعضای

هیئت علمی رشتۀ طب ایرانی، فوق تخصص بیماریهای گوارش، متخصصان داروسازی سنتی و فارماکوگنوزی

همراه بود. در این نشست 70 نفراز متخصصان داخلی، فوق تخصصان گوارش، متخصصان طب ایرانی و پزشکان عمومی بصورت حضوری و 100 نفر نیز بصورت برخط شرکت نمودند.

جمع بندی نظرات متخصصان شرکت کننده در برنامه به عنوان بیانیۀ پایانی شامل موارد ذیل است:
1-شواهد علمی در مورد اثربخشی برخی مداخلات طب سنتی ایران در مدیریت بیماریهای گوارشی وجود دارد.
2-اهمیت اصلاح سبک زندگی در مدیریت بیماریهای گوارش از نقاط اشتراک طب سنتی و طب رایج است و میتواند نقشی مهم در پیشگیری و درمان بیماریها داشته باشد.
3-معرفی و ارائۀ داروهای استاندارد شدۀ طب سنتی بر مبنای شواهد علمی به متخصصان گوارش و پزشکان به توسعه و ترویج طب سنتی کمک میکند.
4-مداخلات طب سنتی باید توسط پزشکان متخصص طب سنتی و پزشکان دارای مدرک معتبر ارائه شود و ایمنی، اثربخشی و کارآمدی آنها ارزیابی و پایش گردد.
5-در بیماری هایی که برای آنها درمان استاندارد، ایمن و دردسترس در طب رایج وجود ندارد، بهره گیری از مداخلات طب سنتی مستند به شواهد علمی میتواند برای بیماران مفید باشد.
6-انجام مداخلات طب سنتی، باید تنها پس از ارزیابی های تشخیصی لازم و استاندارد صورت گیرد و رعایت استانداردهای علمی برای درمان بیماران ضروری است.
8-طراحی و اجرای پژوهش های علمی مشترک بین متخصصان طب ایرانی و طب رایج باعث افزایش مستندات علمی و کمک به ادغام طب سنتی مبتنی بر شواهد در نظام بهداشت و درمان کشور میشود.

87-دیدگاههای رازی در مورد سقط جنین و داروی مسقط جنین و مقایسه با طب مدرن

Rhazes’ insights on abortion and abortogenic drugs in relation to modern concepts

این مطالعه با هدف بررسی دیدگاه رازی در مورد سقط جنین و گیاهان دارویی سقط‌آور در کتاب الحاوی فی الطب انجام شد.

کلیه فصول کتاب الحاوی فی الطب و نیز کلیه مقالاتی که در موضوع مفردات و داروهای گیاهی مطرح شده مطالعه نموده اند از پایگاههای معتبر استخراج و مطالعه شد. کلمات کلیدی مرتبط مانند سقط جنین، مرده زایی، جنین، داروها و سقط جنین مسقط جنین  در متن کتاب الحاوی مورد جستجو قرار گرفت . کلیه فصل های مربوط به کتاب مطالعه و داورهای گیاهی مرتبط استخراج شد سپس با جستجو در پایگاه های معتبر کلیه مقالات مرتبط با اثر بخش گیاهان داروی مطرح شده و عوارض جانبی آنها خصوصا در خصوص سقط جنین مطالعه شد.

نتیجه گیری

جناب رازی در موراد متعددی در کتاب الحاوی  به داروهای گیاهی مرتبط با مسقط جنین اشاره نموده است. وی ضمن اشاره به روش های تجویز آنها، از جمله مالش، جوشانده، استنشاق، شیاف، تنقیه، بخور و حمام آب.  اشکال خوراکی و فرمولاسیون واژینال، راههای کاهش عوارض مصرف را نیز ذکر نموده است. همچنیین رازی ایده های قابل توجهی جهت پیشگیر و درمان سقط جنیین ارایه داده است.  از سوی دیگر با توجه به اینکه سقط جنین می تواند از عوارض برخی داروهای مفید باشد راههای اصلاح دارو جهت کاهش عارضه مد نظر را نیز ارایه نموده است.  یافته های این مطالعه نشان می دهد رازی در مورد سقط جنین، پیشگیری و مدیریت آن در کتابش نظرات ارزشمندی ارایه داده است. اقدامات بالینی او و مشاهدات دقیق زمینه ای غنی برای استفاد از این عوامل در پزشکی مبتنی بر شواهد فراهم می کند. با توجه به مستندات علمی موجود پیشنهاد میگردد تا بخش‌های بالقوه قابل استفاده از دیدگاه‌های رازی و رویکردهای او برای پیشگیری و درمان سقط جنینبا انجام  کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌سازی شده بررسی گردد

88-حکیم شفایی(قرن 16 میلادی) کتابشناسی و نقش او در پزشکی و داروسازی

Consequences of Infectious Disease Outbreaks in Ardabil (1925–1941) A Historical Analysis

سلسله صفویه بین قرن شانزدهم تا هجدهم میلادی بر ایران حکومت کردند. این دوران دوران برجسته ای برای پیشرفت علوم پزشکی در ایران به شمار می رود وتاریخ پزشکی در این دوره

پزشکانی مانند عمادالدین محمود بن مسعود شیرازی، حکیم مؤمن و حکیم ارزانی تالیفات فراوانی در زمینه پزشکی و فارماکولوژی نگاشته اند. با این وجود، یکی از پزشکان تأثیرگذار این عصر حکیم شفایی بود. او یکی از دانشمندان مشهور تاریخ پزشکی ایران بود که در اوایل دوران صفویه می زیست.

، هدف این پژوهش به منظور ارائه اطلاعاتی از حیات علمی  آثار برجسته حکیم شفایی است.