اصول صحیح غذاخوردن
رعایت اصول و روش صحیح غذاخوردن از موضوعاتی است که نه تنها در متون طبّ سنتی مورد توجه اطباء و حکما بوده است بلکه به ستناد احاديثي كه از اهل بيت عليهم السلام نقل گردیده است ، در آموزه های دینی هم موردتاکید می باشد . رعایت این اصول ، علاوه بر حفظ سلامتی فرد ، در پیشگیری از بروز بسیاری از بیماریها و همچنین لذت بردن از غذاخوردن نیز موثر است . امروزه ثابت شده است که بسياری از بیماریها ریشه در عادات غذایی ناصحیح دارد . متاسفانه علیرغم اهمیت این موضوع ، طب جدید آنگونه که باید و شاید به آن اهتمام ننموده و تاحدودی از آن غفلت گردیده است . خلاصه مهمترين اصول به زبان ساده به شرح زير ميباشد :
1 – غذا را با نام خدا و توجه به نعمتهاي فراوانش شروع و با حمد سپاس پايان دهيد .
2- هر فردي در هر سني مزاج خاصي دارد ، لذا مزاج خود را شناخته و غذاها را متناسب با مزاج خود ميل فرماييد .
3 – آيا ميدانيد از نظر علمي و محاسبات انرژي مورد نياز بدن اكثرقريب به اتفاق مردم 5-4 برابر نياز روزانه خود غذا ميخورند ولي بعلت عدم جويدن مصرف صحيح غذا اثر غذاي مذكور بطور صحيح جذب بدن نشده فقط چاقي و بيماريهاي مختلف گوارشي و …. ميگردد ؟
4 – هرگز با شکم سیر غذا نخورید !! برخلاف عادات غلط و رایجی که با رسیدن وقت غذا باید غذا خورد ، بهترین زمان برای غذاخوردن زمانی است که فرد احساس گرسنگی و میل به غذاخوردن داشته باشد .
5- خرده خواري بين وعدههاي غذا به دليل گرسنگي يا هر علت ديگري نشان اختلال گوارش يا روش غلط غذا خوردن شماست لذا سعي نماييد با مشاوره پزشك اولاآنرا اصلاح و سپس كاملاً حذف فرماييد .
6- سفره رنگين و متنوع دشمن گوارش و سلامت جسم و روح شما ست هر چند لذيذ باشد . ( غذاهاي متنوع را در وعدههاي جداگانه ميل كنيد و در هر وعده بيش از يك غذاي متنوع يا يكي دو غذاي ساده ميل نفرماييد )
7- قورت دادن لقمه غذا با آب و مایعات کاملاً اشتباه است . باید ضمن كاهش جدي مصرف آب و نوشیدنی همراه غذا ، حتی الامکان از خوردن آنها نیم ساعت قبل و تا دو ساعت پس از غذا خودداری نمود . فراموش نکنید که مصرف نوشیدنی های غیرطبیعی و غیربهداشتی مانند انواع نوشابه های گازدار اکیداً ممنوع است . برخي فكر مي كند نمي توان بدون مايعات غذا را قورت داد اين افراد حتماً امر مهم جويدن درست غذا را رعايت نميكنند .
8- حتماً لقمه غذا را کوچک گرفته و از برداشتن لقمه ی بزرگ اجتناب کنید . با لقمه ی بزرگ ، فرآیند جویدن کامل نخواهد بود ، طعم غذا بخوبی احساس نمی شود ، استعداد به چاقی افزایش یافته و احتمال ابتلاء به بیماریهای گوارشی و سوء هاضمه بیشتر خواهد شد .
10- موقع خوردن غذاهای رقیق و آبکی ، حتماً از قاشق کوچکتری استفاده کنید و قبل از قورت دادن ، آنها را خوب در دهان بچرخانید تا علاوه بر مخلوط شدن با بزاق ، دمای آن نیز تعدیل و به دمای دهان و لوله گوارش نزدیک گردد . ( هر نوع غذا يا نوشيدني بسيار داغ يا سرد دشمن سلامت گوارش است )
11- اگر با گرسنگی کامل به غذاخوردن مشغول شده و اصول بالا را رعایت کنید ، معمولاً 30-20 دقیقه برای صرف غذا لازم است و بعد آن احساس لذت بخشی از غذاخوردن و سیرشدن به شما دست خواهد داد . این در حالی است که از نظر کمیت و میزان ، با رعایت اصول صحیح غذاخوردن ، غذای خورده شده ، بسیار کمتر ( گاه تا یک چهارم ) از زمانی است که این اصول رعایت نمی شوند . این موضوع در افراد چاق و پرخور ، مهم است !!
12- وجود بزاق و مخلوط شدن کامل لقمه غذا با آن برای هضم کامل غذا ضروری است و اینکار تنها با جویدن کامل غذا امکانپذیر خواهد شد . اگر بهر دلیلی احساس می کنید میزان بزاق دهان شما کافی نیست، حتماً آن را با پزشکتان در میان بگذارید .
13- پس از آنکه لقمه را داخل دهان گذاشته و مشغول جویدن شدید ، به فکر تدارک و آماده سازی لقمه بعدی نباشید !! و بدون تعجیل در فروبردن لقمه غذا، آن را بطور کامل بجويد مواظب باشيد تكههاي نجويده غذا را قورت ندهيد . بهترین زمان برای قورت دادن لقمه غذا ، زمانی است که آن را بطور کامل جویده و با بزاق کافی مخلوط کرده و به خميره يا مایعی نسبتاً رقیق تبدیل شده باشد و بلع آن آسان باشد . بدين ترتيب جويدن هر لقمه حداقل 60-40 ثانيه وقت نياز دارد و اگر در مراحل اول موفق به اجراي صحيح آن نشديد با تمرين بيشتر موفق خواهيد شد .
14- موقع غذاخوردن بیش از آنکه به سفره و محتویات آن فکرکرده و ذهنتان به آنها مشغول گردد ، به لقمه ای که در دهان گذاشته و آن را می جوید فکر کنید. و بدانيد هر تكه غذايي كه نجويده بلع شود فقط زحمت معده و دستگاه كوارش بيشتر شده و بدون جذب شدن دفع خواهد شد و نتيجه آن بيماريهاي لاعلاج كوارشي است .
15- طرز نشستن سر سفره غذا و یا میز غذاخوری هم مهم است. نشستن ناصحیح علاوه بر ایجاد دردهای مزمن در ناحیه پشت و کمر ، تشدید گودی کمر، افزایش قوز پشت ، ایجاد خستگی و بالطبع کاهش لذت از غذاخوردن و … می تواند باعث بلع بی اختیار و زودهنگام لقمه غذا گردد . بهتر است موقع غذاخوردن سر و شانه را کمی جلو بگیرید .
16- یادتان نرود با احساس سیری و حتی چند لقمه قبل از آن ، دست از غذا خوردن کشیده و ادامه ندهید . بیشتر خوردن ، باری اضافی است برای معده و سیستم گوارش شما که باید منتظر عواقب ناگوار آن باشید .
17- فراموش نكيندوقت صَرف غذا ، مخصوص غذا خوردن است لذا تماشاي تلويزيون، جرّو بحث خانوادگي، طراحي و برنامه ريزي و … در وقت غذا ممنوع!
18- جمله كليدي را بخاطر داشته باشيد : بعد از دهان، دستگاه گوارش فقط هضم شيميايي را بعهده دارد . به عبارت ساده تر معده دندان ندارد. پس هر چه را كاملاً خمير نشده قورت ندهيد وگرنه علاوه بر دفع بي اثر آنچه نجويدهايد به هضم و جذب غذاهايي كه خوب جويده ايد هم آسيب زدهايد .
